Edebiyat Dünyamız

Edebî Medeniyet:Ebedî Medeniyet (ISSN 2587-2435)

  
  

CENGİZDAGCİVATANDİLİNDEVatanını kaybetmiş ve bir daha dönüp onu görememenin acısını derinden yaşamış biri olan Cengiz Dağcı, Türkçeyi kendine vatan bilmiş ve vatanı Kırım’ı yazdığı her cümleyle adeta coğrafyadan çıkartıp Türklük muhayyilesinin en pak yerine işlemiştir. Hakkında akademik yayınlar hazırlamış isimlerin makale­lerinden oluşan Vatanı Dilinde Cengiz Dağcı Kitabı, dört bölümden oluşmaktadır. Bi­rinci bölümdeki yazılar, Dağcı’nın romanlarına dair değerlendirmelerden, ikinci bölümdekiler ise daha çok Dağcı’nın dili ve zihni arasındaki ilişki üzerinde duran yazılardan oluşmaktadır. Kitabın üçüncü bölümü ise, Dağcı’nın çok az bilinen şairliği ve şiirleri hakkındaki iki yazıdan oluşmaktadır. Dağcı, Türkiye’de daha çok romancılığı ve romanları ile tanınmaktadır. Ancak onun hem Kırım senelerinde, hem de sonraki yıllarda dergilerde kalmış şiirleri de vardır. Bu şiirler, bugün Kırım Türkçesi ile Kırım’da yayınlanmış bulunmaktadır. O sebeple çalışmanın bu bölümü, Dağcı’nın şiir­lerine ve şairliğine dair orijinal bilgiler içermektedir. Son bölümde de, onun eserlerinde önemli bir yer tutan Kırım halk kültürünün değerine işaret eden yazılar mevcuttur.

Sayfa Sayısı
360
Basım Tarihi
2017-05
Yazar
İbrahim Şahin , Salim Çonoğlu 
Yayınevi
Ötüken Neşriyat

ÖNSÖZÜNDEN :

Cengiz Dağcı 9 Mart 1919’da Kırım’ın Gurzuf kasabasında doğ- du; 22 Eylül 2011’de Londra’da vefat etti. Türkiye Türkçesiyle kaleme aldığı hemen bütün eserlerinde Kırım Türklerinin başına gelenleri anlattı. Ancak onun hayatıyla Kırım Türklerinin başına gelenler arasında bir fark yoktu. Tarih bazen sıradan bir insanı, yaşadıkları itibarıyla bir toplumun sembolü kılabilmektedir. Herhangi bir Kı- rım Türk’ü neler yaşamışsa Dağcı da onu yaşadı. Onun başkalarından farkı, yaşadıklarını tüm gerçekliği ile romana aktararak, kendi hafızasını halkının hafızası kılmış olmasıdır. Buradan Dağcı’nın romanlarının onun hatıralarından ibaret olduğu zannedilmemelidir. Çünkü Dağcı başta Rus edebiyatı olmak üzere, edebiyatın büyük isimlerini yakından takip eden ve yazma tekniği bakımından, eserlerini ve dilini farklı şekillerde kurgulayan bir romancıdır. Yayınladığı ilk iki romanı Korkunç Yıllar ve Yurdunu Kaybeden Adam 1956 yılında Varlık yayınlarınca neşredilmiştir. Hem söz konusu iki romanında hem de yine Varlık yayınları arasında çıkan diğer romanlarında Kırım Türklerinin dramını anlattığı için ve dolayısıyla Sovyet rejimini eleştirdiği için Türkiye’de çok fazla ilgi görmedi. Hatta onu 1960’lı yıllarda edebiyatımızda moda haline gelen köy romancıları ile aynı kategoriye dâhil edenler de oldu. Hâlbuki Dağcı bildiğimiz anlamda bir köy romancısı değildi. Çünkü daha çok bir ideoloji etrafında ve belli bir şablonla kurgulanan köy romanının alışılmış temalarını onun romanlarında göremeyiz. Bu kanaatin yaygınlaşmasına yol açan hem Korkunç Yıllar’da ve Yurdunu Kaybeden Adam’da hem de Onlar da İnsandı ve O Topraklar Bizimdi’de, Dağcı romancılığını baş- kalarından farklı kılan, köylünün devletle olan sorunları değildir; O Topraklar Bizimdi adlı romanının ismindeki “biz” zamiridir. Çünkü Dağcı, Sovyet rejiminin Kırım Türklerine yönelik uygulamalarının, baskının, sürgünün ve göçün hikâyesini anlattı. Asırlardır yaşadıkları topraklardan devlet baskısıyla sürülen bu insanların hikâyesi, yeryüzünde eşi az görülen bir trajedidir. Fakat maalesef en azından 8 • Vatanı Dilinde Cengiz Dağcı Kitabı romanların yayınlandığı senelerde ne Dağcı’nın romanlarına ne de Kırım Türklerinin dramına ilgi gösterilmiştir
.......

kİTAPTAN :

Cengiz Dağcı’nın Hikâyeleri Üzerine Bir Değerlendirme Recai ÖZCAN* Kim bilir, geceleyin ayaz basar belki gene. Ya da kar yağar. Üşümesinler benim Türk çiçeklerim. Cengiz Dağcı Cengiz Dağcı, edebiyata şiirle adım atar, ancak günümüzde daha çok romancı olarak tanınır. Bir dönem kendisini Türk edebiyat tarihinde “üvey evlat” gibi hisseden Dağcı, Türkiye Türkçesiyle1 kaleme aldığı eserlerde işlediği konuların, insanlığın ortak değerlerini yansıtması sayesinde dünya edebiyatına mal olur. Hikâye yazarlığına 1961’de Varlık Dergisi’yle başlayan2 Dağcı, hikâye türünde çok sayıda eser vermez. Varlık’ta “küçük hikâye”, “kısa hikâye” başlıkları altında yayınlanan bazı metinleri romanlarından alınmış kısa bölümlerdir.3 Robert Fulford, Anlatının Gücü adlı kitabında hikâye anlatımını “yaşamın korkutucu rastlantısallığının üstesinden gelebilme, en azından onu kısmen kontrol altına alma çabası” olarak tanımlar.4 Anlatmak bir bakıma insanın korkularını kontrol altına almanın bir yoludur. Yazar, çoğu kez “kendisini tedavi etmek üzere” otobiyografik belleğine başvurur ve anılar arasından seçim yapar.

Hilmi Özden'den Cengiz Dağcı Hakkında :

Cengiz Dağcı’nın eserlerinde roman kahramanlarından bazılarının Rus mekteplerinde okuyup iyi yerlere geldiğini görürüz. Fakat Türklerin okuyanlarını, aydınlarını, Milletleri ile birlikte katledilmelerinden kimse kurtaramaz.

“Yaşlılar içlerini çekiyorlar:

-Hey gidi eski günler…

-Ya..eski günler..

-Eski günler daha iyiydi.

-Hiç değilse denizi aşar, Ak Toprak’a (Türkiye’ye) çıkardık.” (6)

Türk, Devletsiz yaşayamaz. İhtiyar Kırımlılar bunun şuurunda idiler. Devlet ise, Ordusuz olmaz, bunu kâh Rus, kâh Alman ordusunda çarpışan Türkistanlılar, Kırımlılar, Kafkasyalılar bilirlerdi. Türkiye Türklerinin çoğunluğu bunun bir zamanlar şuurunda idiler. Şimdi, globalleşen dünya masalı (Yeni Dünya Düzeni) ile hipnotize edilen Türkiye Türklerinin bir kısmı şuurundalar mı? Hayır. Şuurunda olsalar “Şanlı Ordularına” Şanlı erlerine” “Şanlı subay ve astsubaylarına” sahip çıkarlardı. Sahip mi çıkıyoruz (!) diyorsunuz yahut diyoruz? Hayır bin kere hayır! Evet denirse eğer; Yürekler “Ergenekon” olsa utancından çatlardı.

Cengiz Dağcı’nın“İhtiyar Savaşçı” isimli eserinde Kırım’dan 18 Mayıs 1944 yılında yüz binlerce insanın sürgününü görürüz. Bu romanda  “İhtiyar Savaşçı”nın, eşi Melek Hanım’ın  ve Kırım Türklerinin Vatanlarına  dönüşleri ile 20.yy sonu 21.yy başında  yazılan Kırım Türklerinin destanı anlatılır. (7)

Fakülte I.sınıfta Mustafa Cemiloğlu’nun ( M. Abdülcemil Kırımoğlu) açlık grevi sonucu öldüğünü işitmiştik. O günden itibaren oturduğumuz öğrenci evinin duvarından O’nun resmi ve Esir Türklere Hürriyet yazısı eksik olmamıştı. Daha sonra ölmediğini ve mücadelesini sürdürdüğünü öğrenmiş sevinmiştik.

kaynak : http://www.eskisehirturkocagi.org/kose-yazisi/cengiz-dagci-da-vatan-3/

İÇİNDEKİLER

İçIndekIler Önsöz ................................................................. 7

Hayat ve Roman Cengiz Dağcı’nın Hikâyeleri Üzerine Bir Değerlendirme Recai Özcan................................................................................... 13

Yurdunu Arayan Adam’da Anlatmanın Gerçeklik Kaygısı Hayrettin Orhanoğlu ....................................................... 41

“Korkunç Yıllar”ı Aydınlatan Kadınlar Alev Sınar Uğurlu ........................................................................ 58

Badem Dalına Asılı Bebekler ve Üşüyen Sokak’ta Teknik Sabahatttin Çağın ............................................................. 76

Korkunç Yıllar ve Yurdunu Kaybeden Adam’da Gayri Türkler Fazıl Gökçek........................................................... 88

Sahih Bir Milliyetçilik Arayışı: Dönüş Soner Akpınar ................................................................. 99

Kuğunun Son Şarkıları; Cengiz Dağcı’nın Son Eserleri Nurcan Şen .............................................................................. 108

Hatıralar Mezarlığı: Cengiz Dağcı’nın “Benim Gibi Biri” Adlı Romanının Tahlili Metin Savaş ............................................................... 135

İki Eser Bir Kader “İhtiyar Savaşçı” ve “İki Kasım 1943” Hilmi Özden .................................................................................................. 156

Korkunç Yıllar’dan Kırımlı’ya, Yazardan Yönetmene Mustafa Çetin................................................................................ 166

DIl, BIlInç ve Sanat Cengiz Dağcı’nın Hatıralarına Yansıyan “Yaralı Bilinç”i Ali Duymaz................................................................. 173

İnsana Yas Yaraşır: Cengiz Dağcı’da Trajik Olan Cafer Şen............................................................................. 190

Cengiz Dağcı İle Kesişen Hayat Yolculuğum Zafer Karatay............................................................................. 214

Cengiz Dağcı’nın Okumaları: Yansılar’dan Yansıyanlar Emel Kefeli ................................................................................. 225

Düşünerek Anlatmak: Dağcı’nın Edebi Dili Üzerine İbrahim Şahin................................................................................................ 238

Anti-Emperyalist Bir Kalem: Cengiz Dağcı Bahtiyar Aslan............................................................................................... 254

ŞIIr ve ÖtesI Cengiz Dağcı’nın Şiirleri Üzerine Bir Değerlendirme Salim Çonoğlu........................................................................ 265

Dağcı’nın Şiiri Yahut Tabiatın Hüzünlü Şarkısı İsa Kocakaplan ........................................................................ 299

Roman ve Halk Kültürü Destandan Romana Kozmos ve Kaos Algısı: “Er Sogotoh” ve “Onlar da İnsandı” Örnekleri Mehmet Aça .................................. 321

Cengiz Dağcı’nın Eserlerinde Din Olgusu Özkul Çobanoğlu ........................................................... 331

Cengiz Dağcı’nın Romanlarındaki Türküler Üzerine Metin Özarslan.............................................................. 342

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

Kitap mı Yazdınız?

kitapyazma
Anı, deneme, şiir, öykü ve romanlarında babalarına yer/rol veren edebiyatçılar elbette çoktur, fakat bu insanların edebî metinlerinden hareketle gençlik ve...
Özel mektup konusu bazı istisnalar dışında Eski Türk Edebiyatı alanında araştırılması ihmal edilmiş konulardandır. Öyle ki bu konuda, bildiğimiz kadarı...
BURHAN TOPRAK

BURHAN TOPRAK

12.08.2018
“Yunus Emre’yi bulmadan önce, Türk edebiyatının havasında bunalıyordum. Yunus Emre, Türk Orta Çağının zirvesidir. Onun divanı bizim divana commedia (ilahi...
HAYÂL ÜLKE

HAYÂL ÜLKE

06.10.2018
Hayâl; zihinde tasarlanan, canlandırılan ve gerçekleşmesi özlenen şey, imge, hülya demektir. Hayâlin ütopya ile yakın ilgisi vardır. Ütopya; gerçekleşmesi mümkün...
Nasrettin Hoca bir yolculuk sırasında havanın aniden kötüleşmesi yüzünden, köhne bir handa konaklamak zorunda kalır. Gece büyük bir fırtına çıkar...
Pera’da, Cadde-i Kebir çevresine dağılmış yüzlerce meyhaneden çoğu sanat erbabı tarafından mahfel olarak kullanılmış, mekân sahipleri de bu unvanla anılmaktan...
Bu öykümü son derece gerçekçi saymama karşın,ona “fantastik bir öykü” diyorum. Doğrusunu isterseniz, gerçekten de fantastik bir şeyler var içinde.
Kendisini iyi tarif etmiş, kimlik konusunda tereddütlerini aşmış, kimlik unsurlarını berrak izahlara kavuşturmuş bir toplumun dünya insanlığı arasında kendi yerini...
23 Kasım 1906-11 Mayıs 1954 Sait Faik, Bursa Lisesi'ni bitirdikten (19.8) sonra bir süre İstanbul Edebiyat Fakültesi'nde okudu. Sonra Fransa'da Grenoble...
Bir rivâyete göre, bir zamanlar Edirne’den ağaca çıkan bir sincap İstanbul’da yere inermiş. Evliyâ Çelebî’miz’e âit olduğu söylenen bu satırlar,...
İçimdeki kelime ırmağı kuruyunca, hayallerim hayatın gerçeklerine galebe çalar. Konuşmaktan çok susmak, yazmaktan ziyade içimin sesini dinlemek isterim. İçten bir...
Edirne’deki bir yılım bir ömre mal oldu. Şimdi anlıyorum ki üniversite hayatımın ilk yılını Edirne’de geçirmemiş olsaydım, genel anlamda edebiyata,...
Geçmişe Bir Yolculuk: Babam, Nuri Dayım, Okul Müdürü ve BenGeçmişe kısa bir yolculuk yaptığımda, yarım asır öncesinden üç kişi yeniden...
SEVGİ DİLİ

SEVGİ DİLİ

02.12.2018
Ahmet URFALI “Ben gelmedim dava için, Benim işim sevi için” Yunus Emre, bütün insanlığa sevgi diliyle seslenir. Bilgi, sevgi, kanaat ve imanın yoğurduğu;...
DUYARLILIK

DUYARLILIK

22.07.2018
“Ünlü piyanist sahneye çıktı ve konserine başladı. Daha ilk parçanın ortalarında, en önde oturan bir kadının uyuyakaldığı dikkatini çekti. Kadın...