Edebiyat Dünyamız

Edebî Medeniyet:Ebedî Medeniyet (ISSN 2587-2435)

  
  

selanikicindealaokunurŞevket Adnan Şenel’in Mostar Tarih Romanı Yarışmasında birincilik ödülünü alan “Selanik İçinde Salâ Okunur” adlı romanı beş asırlık Osmanlı toprağı olan Rumeli’nin Birinci Dünya Savaşı öncesinde, üstelik de çok kısa bir sürede nasıl kaybedildiğinin hikâyesidir. Edebiyat paralanmaksızın düz bir üslûpla, Birinci Balkan Savaşı’nda yaşananlar birtakım gerçek ve hayalî kahramanların serüvenleri doğrultusunda anlatılmaktadır bu romanda. “Selanik İçinde Salâ Okunur” 22 Ekim 1912 tarihinde başlıyor ve 15 Haziran 1913’te bitiyor. Yaklaşık sekiz aylık bir süreçteki çırpınışlar, ihanetler, basiretsizlikler, ıstıraplar, kumandanlar arasındaki kısır çekişmeler ve kahramanlıklar gözler önüne seriliyor. Kırklareli bozgunu ile İşkodra kalesinin teslimi arasındaki zaman diliminde vuku bulmuş olan hadiseler hem cepheden hem de cephe gerisinden yansıtılmaktadır. 576 sayfalık bu hacimli anlatı koskoca bir imparatorluğun son hamlelerinden birinin dramatik sahnesi gibidir.

Romanın ilk cümlesi ironik bir yaklaşımla “Gece baskını yapıp düşmanı gafil avlayacağız!” şeklindedir; ironiktir çünkü işbu romanın son paragrafında İkinci Abdülhamid’in ılık gözyaşları tasvir edilmektedir. Osmanlı ordusundaki alaylı bir albayla mektepli bir albayın çekişmesi yansıtılarak başlıyor roman. Düşmanın gafil avlanması umudu daha ilk bölümde sekteye uğruyor.

İkbal peşindeki paşaların hesaplaşmasının yanı sıra, Arnavutluk’ta söz sahibi olmak isteyen bir başka Osmanlı subayının ihaneti, gözden düşme endişesiyle büyük kayıplara sebebiyet veren kurmay subayların çapsızlıkları ve birtakım küçük menfaatlerin doğurduğu yıkımlar bir bir sergileniyor. İstihbarat eksikliğinden tutunuz da salgın hastalıklara varıncaya dek Rumeli ordusunun çöküşü Prof. Dr. Ali Birinci’nin arka kapak yazısındaki ifadesiyle “tarihimizdeki bu en ağır ve belki de en tuhaf bozgun”dur. Osmanlı ordusunun arka arkaya aldığı yenilgilerin, Müslüman veya Yahudi gözetilmeksizin sivil halka yönelik mezalim ve göçlere nasıl yol açtığını bu romanda yalın olarak okuyabiliyorsunuz.

Romanın 13. sayfasındaki sahne şöyledir: “Bulgar’a karşı savaşan Türk askeri balçık ve açlığa da direnmektedir.” Roman, Selanik paşasının Türk ordusundaki beş çavuşa gizli görevler dağıtmasının paralelinde sürüp gitmektedir. Hamza, Canib, Ahmed, Sadık ve İlyas adlı bu beş çavuş kendilerine verilen gizli görevler doğrultusunda roman boyunca oradan oraya sürüklenecekler, gördükleri ve yaşadıkları her teferruatı not defterlerine yazacaklar, böylelikle tarihe birer vesika bırakmış olacaklar, gizli görevlerini hakkıyla ifa etmek uğrunda serdengeçti tavrı takınacaklar ve bütün bunlarla beraber kendi kişisel dramlarını da yaşayacaklardır. Görev yerleri sırasıyla Çatalca, Selanik, Edirne, Yanya ve İşkodra’dır. Bu şehirler aynı zamanda Osmanlı’nın Balkanlardaki son kaleleri mertebesindedir. Romanın finalinde Hamza ile nişanlısı Gülnihal düğün yapacaktır. Ahmed şehit düşecek, Serez’deki Canib ise cephe gerisinde bıraktığı Manastır’daki annesine kavuşma çabasıyla yıpranacaktır.

Üsküdarlı bir genç kız olan Gülnihal cephedeki nişanlısı Hamza’nın dönmesini beklerken boş durmayı vatanseverlikle bağdaştıramayarak gönüllü olarak hastabakıcılığa soyunur ve Zeynep Hanım Hastanesi’nde Rumeli’den gelen yaralıların tedavisine kendisini adar. Bulgar mezaliminden canını zor kurtaran Zeynep adlı bir genç kadın ise kocasını kaybederek baba evine sığınır, Rumeli coğrafyasının darmaduman olmasına paralel bir şekilde kendisi de şuradan buraya savrulur durur. Bir ordunun mağlubiyetinin cephe gerisinde nelere yol açtığının temsilcisidir Zeynep. Üsküdarlı Gülnihal İstanbul içinde çırpınırken vilayetli Zeynep’se Rumeli’den İstanbul’a uzanacak bir yol ve göç hikâyesinin kahramanıdır.

Gizli darbe toplantılarının, İşkodra kumandanı Hasan Rıza Paşa suikastının ve müşterek kimlik yerine etnik kimlikle hareket eden birtakım subayların da sahnelendiği “Selanik İçinde Salâ Okunur” romanında en çarpıcı bölümse Yanya’nın 138 günlük direnişinin anlatıldığı sayfalardır. Yanya halkının hem düşman toplarına, hem açlığa ve susuzluğa, hem de payitahttan bir türlü gelmeyen yardım karşısında uğradığı hayal kırıklığına sebatla direnişi acı bir sükûtla noktalanacaktır. Hamasete kaçılmaksızın düşmanın kahpeliğinin, verilen sözlerin yerine getirilmemesinin, Türk insanındaki temiz kalplilikten kaynaklanan aldanışların da yeri vardır bu romanda. “Ölümden Önce Aşk Vardı” ve “Mezardaki Göz” türünden romanların yazarı olan Türk Ocaklı Şevket Adnan Şenel “Selanik İçinde Salâ Okunur” adlı romanında farklı bir tecrübeye girişerek yakın tarihimizdeki en acı bozgunlardan birini işliyor.    

Metin SAVAŞ

Yazar Hakkında

Metin SAVAŞ

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

SEMAH AŞKA DOĞRUDUR - A.YILMAZ SOYYER

Semah Aşka DoğrudurA.Yılmaz SOYYERPost Yayıncılık Bu roman kendilerine Alevî de denilen Kızılbaşların günümüzdeki hikâyesidir. Ülkemizin meçhul bir dağ...

TARİHTEN GÜNÜMÜZE IRAK TÜRKMENLERİ

Irak'ta yüzyıllardan beri varlık gösteren Türkmen toplumu, köklü geçmişine, ülkede bıraktığı zengin tarihî ve kültürel mirasa, günümüzde bile hâlâ canlılığını koruyan...

OSMANLI BÜROKRASİSİNDE GÖREV ALMIŞ

Nuri Kavak' ın 18 Mayıs 1944 Soykırımı'nda kaybettiğimiz Kırım Tatarları' nın anısına ithaf ederek yazmış olduğu "Osmanlı Bürokrasisinde Görev Almış Kırım...

OSMANLI DÖNEMİ ŞİİRİNDE EDİRNE

Müberra Gürgendereli, Osmanlı Dönemi Şiirinde Edirne, Çantay Kitabevi, İstanbul 2016. Edirne’nin I. Murad tarafından fethi, hem İstanbul’un hem de Balkanların kapısını...

'ÇOK DEĞERLİ' ŞAİR VE YAZAR ARKADA

Edebiyat Dunyamız

a) Unvan kullanmaya pek itibar etmeyin. Özelikle 'eğitimci yazar', 'yazar / şair' ibarelerinden titizlikle kaçınınız... Hele, 'yedi dağın çiçeği', 'Torosların Gülü' gibi...

HARP EDEBİYATI ÜRÜNÜ OLARAK İSTİKL

Prof.Dr. Saadettin YILDIZ

1.GİRİŞ  1.1.Harp edebiyatı ve harp edebiyatı ürünleri Türk tarihinin kurucu unsurları içinde -hiç şüphesiz- harp en başta gelen unsurlardan biridir. Çünkü bilinen...

MİLLİYETÇİLİĞİN İKİ İTİCİ G

Metin SAVAŞ

Kamuoyunun daha ziyade kültür ve siyaset felsefesine yönelik çalışmalarıyla tanıdığı Milay Köktürk “Millet ve Milliyetçilik”[1] adlı çalışmasında bir...

“KOZA” ŞİİRLERİNE GÖRE HARİD F

Prof.Dr. Saadettin YILDIZ

1.Giriş Şiir, her şeyden önce “dil” sanatıdır. İnsanların hafızalarında roman-hikâye cümleleri yerine mısraların, beyitlerin daha çok yer etmiş olması,...

PROF.DR. ABDÜLKADİR İLGEN İLE "TÜRK

Türk müslümanlığı, çok tartışılan, daha da çok tartışılacak olan konu. Ama, ilgili fikir çevrelerindeki yaygın kanaat eğer bir Türk medeniyeti oluşturulacaksa bunun zeminin...

HALK ŞİİRİNDE UYAK VE REDİF

Halk şiirinde uyak, uyak ya da ayak terimleriyle anılır. Divan şiirinde olduğu gibi, halk edebiyatının uyak konusunda kuralcı bir tutumu yoktur. Halk şairleri en eski...

ÜSKÜP’TEN OHRİ’YE MAKEDONYA GEZİ

Ağustos başında ailece kısa süreliğine Makedonya’ya gezmeye gittik. 5-6 gün boyunca Üsküp ve Ohri’de konaklayıp epey gözlem yapma fırsatı yakaladığımızı...

Divan Edebiyatı Nazım Biçimleri

GAZEL: Özellikle aşk, güzellik ve içki konusunda yazılmış belirli biçimdeki şiirlere denir. Beyit sayısı genellikle 5-9 arasında değişir. Gazelin ilk beyti...

ÖMER KAPLAN KOZANOĞLU

1973 yılında Adana Feke’de doğdu. Köy ilkokulundan sonraki eğitim hayatını parasız yatılı, Fen Lisesi, Tıp ve Tıp’ta uzmanlık olarak sürdürdü. Çocukluk...

Peyamî Safa

Milletimizin, son yarım asırda emsalini pek az yetiştirebil-diği değerli fikir ve sanat adamlarımızdan biri de Peyami Sa-fa'dır. Basın mesleğinin hemen her...

ANKARALI ARABACI İSMAİL VE MUSTAFA KEM

O zamanlar askeri okullar yaşlı imparatorluğun en çağdaş eğitim kurumları arasındaydı. Genç adam, aradığı bilgiye ve tecrübeye ancak böyle bir okulda...

ANKARALI ARABACI İSMAİL VE MUSTAFA KEM

Mustafa Kemal’in anlatacakları daha bitmemişti. Fakat tren yavaş yavaş, kavurucu sıcak içinde bozkırdaki Ankara’ya yaklaşmıştı. Ağustos ayında boncuk boncuk...

digertumyazilar

Kitap mı Yazdınız?

kitapyazma
"bî-çâregân : bîçâreler, zavallılar. "

Alfabetik

Abdullah SATOĞLU
Prof.DR.Hilmi ÖZDEN
Prof.Dr.Muharrem DAYANÇ
Özcan TÜRKMEN
Saliha MALHUN

Üye Girişi

2660034
Bugün
Dün
Geçen Ay
2159
7631
152208

Your IP: 108.162.221.183
25-05-2019