Edebi Medeniyet 
Ebedi Medeniyet
(Okuma süresi: 3 - 5 dakika)
Bunu okudun 0%

Dr. Halil Atılgan’ın “ Hey On Beşli” isimli eseri.... 

                                    TÜRKÜ SEVEN TÜRKÜ SÖYLER


                                   "Koşar telden tele dökülür saza

                                   Ben beni söylerim türkülerimde

                                   Özlem çağıl çağıl aşk yığın yığın

                                   Ben beni söylerim türkülerimde

                                  

                                   Gâh Emrah olurum dert ile dolan

                                   Gâh bir Köroğlu'yum dağlarda kalan

                                   Seyrani Sümmani Karacaoğlan

                                   Ben beni söylerim türkülerimde " ( H. Soyuer)



                                   
diyen şairin dörtlüklerinde olduğu gibi, Adanalı İboş Ali Ağa da türkülerinde bizi söyler. Çünkü o, türküyle doğmuş, büyümüş, onunla yunmuş arınmış. Duygu ve düşüncelerinin dile gelme aracı olmuş türküler. Onun için de bağlama dertlerinin yoldaşı, türküler ise sırdaşı… Bu ikili ise yaşama mücadelesinin dile ve tele yansımasını sağlayan bir ayna olmuş. Onun için de o, düğününü,  kara gününü, kahramanlığını, aşkını, gurbetini, sevgisini yaktığı türkülerle dile getirmeye çalışmış. Milletimizin gönül bahçesinin gülleri olan türkülerimiz; onun dilinde ve telinde renk, şekil ve biçim bularak geçmişten günümüze hiç değerini kaybetmeden bizlere ulaşmış.

Türk Halk Kültürü Araştırmacısı Dr. Halil Atılgan, Tokat yöresine ait olduğu düşünülen ve Çanakkale Savaşları sırasında 1315 doğumluların cepheye gidişini anlatan “Hey Onbeşli” türküsünün Adana yöresine ait olduğunu söyledi.
“Hey Onbeşli” türküsü hakkında 1998 yılından bu yana araştırmalar yapan Dr. Halil Atılgan, türkünün Adanalı halk ozanı İboş Ali Ağa olarak bilinen Ali Boğaç tarafından Birinci Dünya Savaşı sırasında askerlik görevini yerine getirdiği sırada yazıldığını ve söylendiğini belirtti. Şakirpaşa Konağı’nda verdiği konferansta İboş Ali Ağa’nın tüm aile fertleri ve yakın dostları ile görüştüğünü belirten Halil Atılgan, önemli bilgilere ulaşarak bir dönemin anı ve hatıralarını topladıklarını söyledi. "Hey Onbeşli" türküsüne Adanalılar’ın muhakkak sahip çıkması gerektiğini belirten Atılgan, şöyle devam etti:
"İboş Ali Ağa unutulmamalı, eserleri yaşatılmalıdır. 1891 yılında Adana’da doğan ve 1959 yılında burada vefat eden İboş Ali Ağa, Adana’nın ilk halk ozanlarından biridir. 1930’lu yıllarda taş plakları çıkan İboş Ali, aynı zamanda ‘Burçak Tarlası’ başta olmak üzere birçok türkünün de söz yazarıdır. Döneminin çok tanınan ve eserleri bestelenen sanatçısıdır. Birinci Dünya Savaşı sırasında askere alınarak Tokat yöresinde askerlik yapar. Bu sırada türkünün dizelerinde geçtiği gibi Çanakkale Savaşları için eli silah tutan herkes askere alınır. Bu Anadolu coğrafyasında büyük bir üzüntüye yol açar. Halk ozanı İboş Ali o günlerde bu türküyü yazar ve söylemeye başlar. Birinci Dünya Savaşı sonrası terhis olan İboş Ali, memleketi Adana’ya gelir. Fakat bir süre sonra birçok vatansever gibi kardeşi Şevki ile tutuklanır. Bir süre hapishanede mahkum kalır. Kurtulduktan sonra Kuva-yı Milliye saflarına geçerek mücadeleye katılır. Bu yüzden de yıllar sonra İstiklal Madalyası ile ödüllendirilir. Yaşamına sazı ile devam eden İboş Ali, Adana’dan İstanbul’a uzanan sanat yaşamı sırasında plaklar doldurur, dilden dile dolaşan türküleri yazar."
İboş Ali Ağa’nın 1315’liler tertibiyle Tokat’ta askerlik yaptığını belirten Dr. Halil Atılgan, "İboş Ali Ağa, arabacı Topal Selahattin’in kızı Hediye’ye aşıktır. Tokat’a askere gitme arifesinde yavuklusundan ayrılan İboş Ali, Hediye’ye bu türküyü yakar. Askerlikten sonra Adana’ya dönen İboş Ali türküyü zaman içinde öğrencisi Ali Limoncu’ya öğretir. Ali Limoncu ustasından öğrendiği türküyü çeşitli meclislerde çalar okur. Türkü ünlenir, dillere destan olur. Adana’nın ünlü türküleri arasında yerini alır. 1952 yılında Muzaffer Sarısözen’in Ankara Radyosu’nda düzenlediği Adana özel programında türkü Ali Limoncu tarafından çalınır okunur. Sarısözen türküyü notaya alır. Ben türkünün İboşlar’ın Ali Ağa tarafından Adanalı Topal Selahattin’in kızı Hediye’ye yakıldığı hikayesini Ali Limoncu, Abdurrahman Yağdıran, Mustafa Canan ve Erol Aktı’dan defalarca dinledim. Çukurova Türküleri kitabını hazırlarken Ali Limoncu kendisinden derlediğim türkülerle birlikte ‘Hey Onbeşli’ türküsünü de çaldı okudu. Üstadın isteği üzerine türkü yöresi Adana, kaynak kişi İboş Ali, aktaran Ali Limoncu olarak kayıtlara geçti. Türküyle ilgili notanın altına ‘Türkü; Çukurova Türküleri’ kitabımda bu detay bilgilerle yayımlandı" diye konuştu.

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

More articles from this author

ANADOLU'DA BİR ALPEREN; BATTAL GAZ…

Battal Gazi ve EskişehirMüslüman Türkler arasında gazi-veli kimliğiyle ünlenen, hayatı menkıbelere...

KAFKA VE “DÖNÜŞÜM” ÜZERİNE

“Dönüşüm” dünya edebiyatının özgün ve özel yazarlarından biri olan Franz...

Türk Tanrısı

Tanrılar panteonunu hiçbir zaman sevmemişimdir. Eski Türk inancının hiyerarşisinde idol olan...

YÜREĞİMİ SANA BIRAKTIM

 Müellif Necdet Ekici’nin yakın zamanda çıkan son öykü kitabının ismi; Yüreğimi...

TARİHİ ROMAN ÜZERİNE BİR İZAHA…

Ülkemizde kitap okuyan hatırı sayılır kalabalıklar içinde, romanın içeriğindeki estetik ve...

FARSÇA ÜZERİNE TÜRKÇE’NİN ET…

Kadim bir geçmişe sahip olan Türkler, gerek İslâm’dan önce gerekse İslâm’dan...

HASAN ERDEM İLE TARİH VE TARİHÎ …

Hasan hocam merhabalar. Evvela bu söyleşi davetimizi kabul ettiğiniz için teşekkür...

TEMEL ESERLERİ VE ŞAHSİYETLERİ T…

Yazının başlığını “Klasikleri okumanın önemi” olarak belirlemeyiş sebebim, daha ziyâde bu...

DEYİMLERLE OLUMLU DÜŞÜNCELERİM…

Düşünenlere, düşündüğüne inandıklarınıza, düşünce adamlarına ait bakış açımızı kontrol ettik mi...

ORHAN VELİ VE SAİT FAİK ANILARI

Orhan Veli komik bir insandır. Yeri geldiğinde bunu şiirlerine yansıtmaması da...

MEĞER ŞAİR ÖLMEMİŞ; ŞİİR YA…

Bir Şair Öldü” başlıklı yazım[1]beklemediğim kadar tenkit edilince kendimi bu yazıyı...

ANKARA TÜRKÜLERİ VE ANKARA AĞIZL…

(Aşağıda bağlantılarını paylaşacağım türkülerin sözleri her zaman benim kullandığım metinle örtüşmüyor...

HASAN ÂLİ YÜCEL’İN YAYIMLANMAY…

Bölümümüzde Farsça dersleri veren İranlı bir hoca vardı: Prof. Dr. Ebulkasım...

SONBAHAR

Nihayet yer-gök sarıdır hüzün vaktidir Hasretle acının ahengidir bu Yenilmişlerin cengidir...

TÜRK DÜNYASININ GELECEKTEKİ RESM…

“Ağaçlar Kökünden güç alır. Dünyada Her şeyin kökü var. Kökü var...

SAFAHÂT’TA HESABA ÇEKİLEN İNSA…

Safahât’ı inceleyenler, onun bir tesbitler kitabı olduğunu kolaylıkla görmüşlerdir. Sosyal bünyeyi teşhir ederken...

SOKAK BOŞTU

Tam bizim sokağa saparken durdum. Sen örtülü olduğumu görmeyesin diye arka...

HAYAT VE ŞİİRİYET

Bilebilenler, hissedebilenler ve duyabilenler için hayat bir şiirdir. Hem de üzüntüsüyle...

BAYRAK ALTINDA

Dünyaya ve de insanlığa örnek kahramanlık mücadelemizin 98. yılı, milletimize kutlu...

PAŞA BABANIn MİRALAY OĞLU

Popüler ve güncel edebiyat, bünyesinde estetik emek, dil ve üslup inceliği...

METAFORLARIN GERÇEK EVRENİ

Metaforlar gündelik hayatlarımızda bizimle birlikte yaşayan yaygın kavramlardır. Bazı kavramlar dar...

KÖYÜMDEN... GÖNLÜMDEN...

Aylardan Ağustos,Günlerden Cuma.Şiir de aşağıda efendim. Malazgirt Marşı Aylardan Ağustos, günlerden Cuma,Gün doğmadan...

İFFETTEKİ VATAN

“Çocuklar gelin gelin, çabuk olun saklanın, yine musallat oldular”. Kerim ağa...

MUHARREM KERBELA'DIR

“Yıllar geçiyor ki yâ Muhammed, Aylar bize hep muharrem oldu!”Mehmed Akif...

ELİFE ERGAN - BİBİ ÇİÇEĞİ

Daha önce iki şiir kitabı yayınlayan Elife Ergan, 3. kitabı BİBİ...

KİLİMLERİMİZLE YOLCULUK

Anamdan hatıra, anamın kendi dokuduğu, anamın arkadaşlarıyla imece usulü dokuduğu, anamın...

ÂŞIK EDEBİYATINDA “BADE İÇME…

Kadeh, şarap içki anlamına gelen “bade” sözcüğünün Türk halk edebiyatı, Âşıklık geleneği, Türk halk hikâyelerinde ve özellikle tasavvuf edebiyatında çok sık işlenen bir motif olarak karşımıza çıkmaktadır. Ayrıca, Âşık edebiyatındaki “bade içme” motifi ile şamanizmdeki benzerliği göze çarpmaktadır. Çalışmada,bade sözcüğünün etimolojisi, Âşık edebiyatındaki yeri ve Âşık edebiyatında “bade içme” motifi ile şamanizdeki olan benzerliği tespit edilmeye çalışılmıştır. 

ŞİİRİMİZDE GURBET

  “Biz vatandan ayrılmışız, bu yüzden yorgunuz, sınanmadayız.     Vatandan ayrı düşen...

MOR YAĞMUR

“Çiçek gibi insanların kalbini kırdınız Bahçeleriniz bahar görmesin.”                                        Ahmed Arif “Bizim evin hanımını gören...

ŞİİRİ ÇÖZENLERE

Şiiri çözmeye kalkarak lime lime etmenin hiçbir anlamı yok. Çözme! Gör...

GÜZELİN YÜZÜ

Gizlidir güzel! Biz görmezsek görünmez. Gözümüzden gelmez, gözümüze gelir. Bize geldiğinde...

ŞİİRİ BAŞKA LİMANA BIRAKANLAR…

Selim İleri'nin tek şiir kitabının yıllar sonra yeniden yayımlanmasıydı. İlk baskısı...

YAZI MAKİNELERİ

Kolay ve bol yazabilenlere her zaman gıpta ettim. Bazan eski yazarların...

KİMİ NASIL ÖRNEK ALALIM

Anonim ‘Yengeç ile Annesi’ kıssasını duymuşsunuzdur. Şöyleki: “'Neden böyle yan yan...

BİNGÖL ÇOBANLARI’NIN TAHLİL DE…

1.Gönlü ‘’Bingöl Çobanları’’ na yayla yapmak…  Şair; ‘’Daha deniz görmemiş bir çoban...

SİLSİLE

Pazartesi değilse bugün salıdır. Gözlerinin içinde kaybolduğum gündür. Salı değilse bugün çarşambadır...

GÜNLÜK TAHRÎRÂTIN İFRİTLEŞEN …

Sosyal medyada, ekranlarda gazeteci denilen ve köprüaltı diliyle verip veriştirmeyi marifet...

VİRÜS NE DEĞİŞTİRECEK?

Konunun uzmanları, “virüsten sonra hiçbir şey eskisi gibi olmayacak” diyorlar.  Çok şey...

HAYATIN ŞİİR ÇAĞI

Gençler ki bizim gelecekte gerçekleşecek rüyalarımız, geleceğe gönderdiğimiz içli mektuplardır. Biz nasıl...

DÜNYAYI AMERİKANLAŞTIRMAK VEYA KU…

Türk cihan hâkimiyeti mefkûresi olarak Oğuz Kağan Destanından Cengiz Han’a, Türklük...

GÖNLÜMDEN...

4 Ağustos 1922 Enver Paşa'nın şehit edildiği tarihti.Çeğen Tepesi'ndeydi zaman. Taşkent'te bir...

CAMİ’DEKİ İNGİLİZCE TÜRKÇE…

Bir Ramazan ayı başlangıcının öncesi cumada vaaz veren konuşmacı hoca önce...

DİVAN ŞİİRİNDE BAYRAMİYE

 Bayram; sevinç eğlence günü, yeme içme meclisi anlamlarındadır. Her milletin inanç...

NAZIMIN MEKTUBU

Nâzım Hikmet'in 15 yıl hapis cezasına çarptırılmasının ardından Atatürk'e gönderdiği mektup...

ŞİİR OKUMA SANATI

Şiir söylemek yahut yazmak gibi, şiir okumak (inşat) da bir sanattır...

Prof.Dr. ORHAN OKAY'LA TANPINAR HAKK…

Prof. Dr. Orhan Okay, Tanpınar okurlarının ve edebiyat dünyasının uzun süredir...

AŞK ve GAZEL

Biz güzellersiz olmazız Ahmed Bülbülüz gülsitânsız olamasız Ahmet Paşa Dede Efendi’nin güfte yazarını bilmediğim...

BAŞA BELA PABUÇLAR

Türkçemizde pabuçla ilgili çok sayıda atasözü ve deyim var. Meselâ bir...

PİR-İ TÜRKİSTAN AHMET YESEVİ

“Sevmiyorlar bilginler sizin Türkçe dilini, Bilginlerden işitsen açar gönül ilini, Ayet-Hadis anlamı Türkçe...

ÖRNEK OLMAK

Söz ve davranışlarıyla başkalarını etkileyerek onların da kendisine benzemesine yol açmaya...

ŞİİRİMİZDE ANA

1962 Cumhurbaşkanlığı Muhafız Alayı'nda yedek subaydım. Paraşüt bölü­ğünde takım komutanıydım. Bir...

İNCİR AĞACI

Telefonum çaldı. Açtım. Merhaba ben Aylin. Önce sesim titredi. “Aylin abla”...

ARA SOKAKLARIN TARİHİ

Hatıratlar, kafileden ayrılıp güzergah dışındaki arasokakları, arkasokakları merak edenler için bulunmaz...

İŞTE O, BEN, KALEMİM

Nun ve'l-Kalem... And olsun hokkaya ve kaleme (ve yazdıklarına)!.. Adına and içilen...

YAZI MAKİNESİ İNSANLAR

Kolay ve bol yazabilenlere her zaman gıpta ettim. Bazan eski yazarların...

ÖRNEK ALMA

Benim yaşımdakilerin hemen hepsinin örnek aldığı, hayranlık duyduğu, en az bir...

TÜRK ŞİİRİNDE ‘’KOŞMA’…

  Divân-ı Lügati't-Türk'te ‘’koşmak’’,  türkü düzmek, türkü yakmak anlamlarında kullanılmıştır. Koşmak,  Türk...

ÇOCUK EDEBİYATININ HEDEFLERİ

Çocuk edebiyatı kavramı, çocuklar için yapılan edebiyatı ve yayını ifade ediyor...

DIŞ YAPI ve İÇERİK ( İÇ YAPI )…

BİÇİM AÇISINDAN ÇOCUK KİTAPLARI               Çocuk kitaplarını tanımak ve anlamaya yönelmek için: Çocukların...

YÜKSEK ÖĞRETİMDE ÇOCUK EDEBİYA…

Dersin içeriği ve ders kredisi bakımından:  Türkiye’de çocuk edebiyatı öğretimi amacı, işlevi...

ÇOCUK EDEBİYATI

Çocuk ve onun eğitimi toplumun geleceği açısından son derece önemlidir.Çocuk ve...

ÇOCUK EDEBİYATI

Çocuk edebiyatı kavramı, çocuklar için yapılan edebiyatı ve yayını ifade ediyor...

ÜÇ BİN YILLIK TÜRKÇE NEREDE?

Issık gölü civarında, 1969 yılında keşfedilen bir kurganda elbiseleri ve zırhı altın...

SIKÇA YAPILAN TÜRKÇE HATALARI

Dakîk bir Türkçe dostu Bülent Unsal (Malatya) beyefendinin mektubundan bah­setmek istiyorum. Bu...

AHENK VE ARUZ

Kur'an-ı Kerim'de "... O Rah­man'ın yarattığında hiçbir düzen­sizlik (nizamsızlık ve ahenksizlik)...

MODERNLEŞME SÜRECİNDE TÜRK TİYA…

Modernlik değildir "Modernizm" Kumar Türk modernleşmesi sürecinde, Türk tiyatrosu da medenileşme projesinin...

1955 yılında Yalvaç (ISPARTA) ’ ta doğdu. İlk ve orta öğrenimini memleketinde yaptı. Yüksek öğrenimini de Kırşehir ve İstanbul’da tamamladı. Çeşitli gazete ve dergilerde (Bizim...
(d. 16 Nisan 1916, İstanbul - ö. 13 Aralık 1979, İstanbul), Türk şair, öğretmen, çevirmen. Modern Türk şiirinin önde gelen şairlerindendir. Herhangi bir edebi akıma katılmamış;...
Orhan Seyfi Orhon ( d. 23 Ekim 1890, İstanbul - ö. 22 Ağustos 1972, İstanbul ), Türk şair, gazeteci, yazar, yayımcı, siyaset adamı. Türk edebiyatı tarihine Beş Hececiler olarak...
Şiiri, kristal bir menşurdan geçip binbir renge dönüşen sesli ışıklara benzeten Goethe: "Hayatın da, ölümün de sırrına erip, rûha gömülen bir hazine ve batmayan bir güneşle kucak...
Aşık Sefil Selimi, Asıl adı Ahmet Günbulut (d. 26 Ağustos 1933, Şarkışla - ö. 30 Aralık 2003, Sivas), yazar, türkü yazarı. İlkokul'dan sonra iki yıl ortaokula devam ettikten...
Anadolu Danişmendli Beyliğini kuran Melik Danişmend neslinden olduğu bilinen İsmail Hami Danişmend, 1889 yılında Merzifon’da doğmuştur. Babası Cebel-i Garbî mutasarrıflarından...
Abdullah SATOĞLU Öyle bir insan tasavvur ediniz ki, hayatında şöhretten, şehvetten, kinden, alayıştan, mevkiden ve paradan hoşlanmamış; hiçbirşeye sadakada sarılmamış, istediği...
Şair, Yazar ve Gazeteci. Gazeteci yazar Osman Olcay Yazıcı 1953 Trabzon Sürmene doğumluydu. Osman Olcay Yazıcı, 1953’te Trabzon’un Sürmene ilçesine bağlı Küçükdere Nahiyesinin...
11 Şubat 1959 tarihinde Elazığ'da doğdu. TRT Ankara Televizyonu Belgesel Programları Müdürlüğü'nde çalıştı. Bu sırada bir çok belgesele imza attı. TRT'de 'Bir Kitabın Hikayesi'...
Ayşe YAZICI YAVUZ 1980 Niksar doğumlu. 2003 yılı, Osmangazi Üniversitesi, Türk Dili ve Edebiyatı mezunu. Aynı üniversite bünyesinde 2004 yılında Tezsiz Yüksek Lisans diploması...
Tokat’ta doğan Suzan Çataloluk ilk ve orta Okulu İstanbul’da, liseyi Erzurum’da bitirdi. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun oldu. Hacettepe Üniversitesi Sosyal...
Bu Vatan Toprağın Kara Bağrında Sıra Dağlar Gibi Duranlarındır ORHAN ŞAÎK GÖKYAY Türk edebiyatının en usta şairlerinden biri olan ve edebiyatımızda daha çok "Bu Vatan Kimin?"...
(1 2 Temmuz 1891, İstanbul - 23 Şubat 1971, İstanbul ),Şair, gazeteci, oyun yazarıdır. Aynı zamanda 40 yıl edebiyat öğretmenliği yapan Halit Fahri hece ölçüsünün beş şairi...
Ömer Lütfi METE Şair, yazar, gazeteci ve senarist. 1950 yılında Rize’nin İyidere ilçesi -eski ismi Aspet diyede bilinen- Fıçıtaşı mahallesinde doğdu. İlk ve orta öğrenimini...
Mustafa İlhan Geçer (d. 1917 , Bakırköy , İstanbul - ö. 20 Ocak 2004 , İstanbul), Türk yazar , şair , araştırmacı, eleştirmen, güfteci. Hisar dergisinin ve Hisarcılar akımın...