Edebiyat Dünyamız

Edebî Medeniyet:Ebedî Medeniyet (ISSN 2587-2435)

  
  
siir copyKaranlığın içindeki ışık, insanın içindeki can neyse, kelimenin içindeki şiir de odur.

Tek başına tam bir aydınlığa bürünemez kelime, içinde ne kadar hayal rüyaya durmuş olsa da. Onu literal/eskitilmiş/alışılmış anlam dünyasından uyandırıp sonsuzluğa uçuracak sihirli bir dokunuşa, yeni bir hayata doğuracak anaç bir duyarlığa muhtaçtır.

İnsanlık, boşlukları şiirden bir sesle dolduramadığı için kaybetti, geçmişini, geleceğini, bugününü. Güzelliklere açılan kapılar bu yüzden sırt çevirdi insana. Oysa, hayatın katılığına ve acımasızlığına sunulmuş ipeksi bir pansumandı şiir. Yürekten sızan düş kırıklıklarına sürülen merhemdi. Şefkat eliydi. Merhamet damarıydı. Aşk pınarıydı.



Üstünü okşamak değil ruhuna inmekti hayatın, gerçeğin, düşün. Ruhundan aldığı kıvılcımla sevgiye hasret ufukları tutuşturmak, ışığı özleyen karanlıklara umut olmaktı. Bilinçaltının saltanatını yıkıp baştan ayağa şuur kesilmekti. Ve böylece yeni bir bilince kanat çırpmaktı.



Kekeleyen harflere, hecelere, kelimelere, cümlelere, paragraflara, düşüncelere var olmayla birlikte “bir ve bütün” olmanın tılsımını üflemekti şiir. Parçalanan aynalara yeni yüzler, kırılan gönüllere yeni muştular, çorak umutlara yeni cemreler düşürmekti. Cennetin de cehennemin de eşiğinden kurtarmaktı insanı.



Bazen kuş kanadıydı, bazen aslan pençesi. Bazen deniz köpüğüydü, bazen bulut heybesi. Bazen rüzgâr fısıltısıydı, bazen kış uğultusu. Bazen yağmur gevezeliğiydi, bazen yıldız sessizliği. Bazen bir elin sıcaklığıydı, bazen bir özlem beşiği.

Çocukların gözbebeğine gizlenmiş mahmur bir maviydi şiir.



Denize açılmış kaptan, limanda bekleyen yolcu. Toprakla gökyüzü arasındaki uçurum. Torunla dede arasındaki geçit. Yarım kalmış çağ, eksik bırakılmış çocukluk.

Uğruna türküler yakılan bir hak inançtı şiir.



Dilden doğdu ama bireyden topluma dokunduğu her canlıya hayat verdi. Eskiden kural koyan ve koyduğu kurala uyan kral (padişah) gibiydi söz ikliminde, aktığı yatak, tutunduğu toprak belliydi, modern zamanlardan sonra halka indi ve bütün dil alışkanlıklarını alt üst etti, devrimci bir kılığa büründü. Kılık değiştirdi, kılıç kuşandı. Sesini yükseltti. Yapmaktan çok yıktı, onarmaktan çok bozdu.

Bazen yıkarak da olsa dili taşıyan, yaşatan, renklendiren, dönüştüren bir tılsım, bir kaynaktı şiir.



Sürgüne gitmiş bir şehzade bugün yaban dillere.

Leyla’nın gözlerinde çöl, Şirin’in sözlerinde dağ, Beatrice’nin gülüşünde cennet, Belkıs’ın mühründe âyet, Zeliha’nın sarayında cinnetti. Tahta çıkan prensti sözcük ülkesinde, eskiden. Zamanın varisi olsa da mekânın metruğu şimdi.

Toprağa ruh veren gül muştusuydu şiir.



Haydi git Lavinia, sana yer yok bu dünyada.



Bir çiçek olacaksa gül olurdu, renk olacaksa mavi, uzuv olacaksa göz, sığınak olacaksa kalp, ev olacaksa kâbe, dost olacaksa İbrahim. Kitap olacaksa gönül, kuş olacaksa güvercin, ay olacaksa muharrem, yıl olacaksa senetü’l hüzün.

Sabırdan işlenmiş zırhı, bin bir kale fethetmiş kalkanıyla, hırs ve şehvet ovasında giriştiği savaşı kaybetti şiir. Beden ruhu yendi, madde anlamı. Batı Doğu’yu yendi, gerçek hayatı bu savaşta.



Viyana’da uyuyup İstanbul’da uyanmaktı şiir.

Dünya denen ziyafet sofrasından aç kalkmaktı.

Romana inat, insana inat.



Kalemim şunu der şunu bilir,
İmge imge gök çekimidir şiir.



Şimdi, şiirin başını yine üç şiirle bağlama zamanı;

Sarışın buğdayı rüyâlarımızın,
Seni bağrımızda eker, biçeriz,
Acılar kardeşin, teselli kızın,
Zengin parıltınla dolar gecemiz.


 

Sükûtun bahçesi tılsım ve pınar
Yıldızdan cümlesi karanlıkların;
İklimler dışında ezelî bahar,
Mevsimler içinde tükenmez yarın.


 

İçimizde sonsuz çalkanan deniz,
Gülümseyen yüzü kaderin bize,
Yıldızların altın bahçesindeyiz,
Ebediyetinle geldik diz dize.


(“Şiir”, Ahmet Hamdi Tanpınar)







Her şey şiirdir, uğultusu rüzgârın
Bir ırmağa usulcacık yağan kar
Her gece okunan bir dua çocuklukta
Gökyüzünde bölük bölük turnalar


 

Her şey şiirdir, sevinç ve keder
Dünyada olmak duygusu…
Kıyıda ıssız kayalıklarda
Kendi başına ışıldayan su


 

Her şey şiirdir, şimdi, şu anda
Ak kâğıt üstünde dolanan elim
Karşıki avluda salınan söğüt
Yandaki odada uyuyan bebeğim


 

Her şey şiirdir, ve imgeler ki
Sancılı ve karmakarışıktır
Bir elden bir başka ele geçen duyum
İki ırmak gibi birleşen dudaklar


 

Her şey şiirdir, çağrısı aşkın
Bahar toprağında yükselen tütsü
Umut ve acı, başlayan ve biten,
Yağmurun ve akıp giden hayatın türküsü


 

Her şey şiirdir ve bir gün belki
İlk aşkım ilk göz ağrım şiir
Koynunda ona yazdığım mektuplar
Bir yerlerden çıkıp gelecektir…


(“Her şey Şiirdir”, Ataol Behramoğlu)



Ateşle oynadığım günler,
Daha, yağmur sonraları filân değil;
Rüzgârların padişahı benim,
Es dersem eser,
Yıldızların padişahı benim,
Sus dersem susar;
Ninemin dilinde “Arap Kızı” güzelleşir,
Alev alev, uzun kış geceleri
Dinlediğim uzun masallardı şiir.


 

Sonra başka rüzgârlar, başka türküler
Ve durup dururken yağmurlar,
Kesilecek diye aklım gider.
Sen çıktın karşıma yağmur güzeli,
Oysa yalnız masallardaydı keder.
İlk açılan pencerenin altında
Bıraktığın sırılsıklam geceler
Belki rüyalarınla birleşir,
Belki rüyalarda şiir.


 

Hoşça kalın şehirler, evler
Hoşça kalın dost ışıklar, pencereler
Beni denizler çağırıyor mavi mavi,
Yalanım varsa taş olayım
Beni ırmaklar çağırıyor, sahi.
Yıldızlarla görülecek hesabım var
Ben Samanyolu’na gidiyorum
Hoşça kalın çobanlar,
Nerdeyse birazdan orta ışır
Hoşça kalın, aydınlığa dayanamaz şiir.


 

Ama karşıda kutup yıldızı,
Çoban ateşleri çoktan sönmüş
Ne çoban var ne çoban kızı,
Samanyolu bir düş;
Arada yıllardan bir uçurum
Çaresiz, masal ülkelerinden
Yeryüzüne dönüyorum:
Bir tekne sularla haşır neşir
Sen nerdesin şiir?


 

İşte ikiye bölünmüş bir dünya,
Başka rüzgârlar, başka türküler,
Ateşle oynuyor insangiller
Düşen cemre filân değil suya
Korkular, korkular, korkular…
Artık baharlar gelmeyecek dünyamıza
Bütün kapılar kilitli,
O sihirli anahtarını çevir
Umudum bir sende kaldı şiir.


(“Samanyolu ve Şiir”, Mustafa Necati Karaer)

Bu yazarın diğer makaleleri

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

İSKENDER PALA’NIN ŞAH VE SULTAN ADLI

Çalışmamızın konusu olan Şah ve Sultan romanı, 16. yüzyılda Türk tarihinin en önemli vakalarından olan mezhep ayrılığı ve bu ayrılığın ortaya koyduğu siyasi...

ZAMAN YÖNETİMİ

Zamanın ne olduğunu tam kavrayamadığımız için onu yönetemiyoruz. İnsanoğluna eşit olarak sunulan tek kaynak olan zamanın etkin ve daha verimli...

ANKARALI ARABACI İSMAİL VE MUSTAFA KEM

O zamanlar askeri okullar yaşlı imparatorluğun en çağdaş eğitim kurumları arasındaydı. Genç adam, aradığı bilgiye ve tecrübeye ancak böyle bir okulda...

Reşat Nuri Güntekin: İlk Romanımı N

Gizli El benim ilk romanımdır. Mütarekenin ilk yılında Dersaadet ismindebir gündelik gazete çıkarmağa hazırlanan Sedat Simavî arkadaşım benden bir roman...

İdil Hanım, sizce müzik nedir? Müziği ne olarak görmek, anlamak gerekiyor.
Türkler Batı Cephesinde Yunanlılarla, Güney Cephesinde Fransızlar ve Ermenilerle, Doğu Cephesinde ise yine Ermenilerle mücadele ediyorlardı. Bu ölüm kalım savaşı...
Çiçek sevgisi ve merakı Türk kültür tarihinde önemli bir yer tutar. Çiçekleri çok seven ve onları büyük bir özen ve...
Kostantiniyye... Estefanya... Gulgule-i Rûm... Dersaadet... İslâmbol... yâni İstanbul...Ne vakit Rumeli Hisârına baksam, Yahya Kemâl’in derin bir teessürle hüzne daldığı ufuklar...
Kadir Yılmaz, Ötüken Yayıncılık Editörü, Sayın Kadir Yılmaz ile kitap yayıncılığını konuştuk.Editörlük, kitapları yayına hazırlama işidir. Editör, elindeki dosyayı yazarıyla...
Göçerlik bir hayat tarzıdır, zordur, meşakkatlidir. Yörüklüğün ruh yapısını bilmeden çözülemez bu göç tutkusu, tabiat özlemi, yükseklere çıkma arzusu… Yörükler...
Semah Aşka DoğrudurA.Yılmaz SOYYERPost Yayıncılık Bu roman kendilerine Alevî de denilen Kızılbaşların günümüzdeki hikâyesidir. Ülkemizin meçhul bir dağ köyünde geçen bir...
Oryantalizm (şarkiyatçılık), malum olduğu üzere, Doğulu toplumları çeşitli yönlerden inceleyen bilim dalıdır. Bu kavramın TDK Türkçe Sözlük’teki karşılığı Doğu Bilimi...
Kur’an okumayı hakkıyla bilmek… OKUMAK… Güzeldir… Okumak zordur… Okumak meşekkat ister, emek ister, öğrenmek ister… Öğrenmeden okuyamazsın ki… Her okumanın bir...
Türk Silahlı Kuvvetleri’nin tecrübesine vâkıf Osman Gazi Kandemir Paşa’nın “Karanfil - 2013” ve “Gelincik - 2014” adlı eserlerinin ardından 2016...
‘Yok aslında birbirimizden farkımız’ diye başlayıp ‘ama’ diye devam eden tv/radyo reklamını bilirsiniz. O gün bugündür ‘fark, farkındalık’ hep düşündürmüştür...
1946 yılında Adana'nın Karaisalı ilçesinin İncirgediği köyünde doğdu. İlkokulu köyünde bitirdikten sonra Düziçi İlk öğretmen Okuluna girdi. 1964–1965 öğretim yılında...
İnsan denilen canlı evrimsel olarak hayvanlar alemine mensup olup diğer hayvanlar gibi doğar büyür ve ölür. İnsanı diğer hayvanlardan farklı...
Bugün büyük bölümü Moğolistan Halk Cumhuriyeti sınırları içinde kalan topraklar, Türk tarihi, Türk dili, Türk kültür ve medeniyeti açısından büyük...
MERHAMET

MERHAMET

15.04.2018
‘Bu varlık denizi nerden gelmiş bilen yok Öyle büyük bir inci ki bu büyük sır delen yok Herkes aklına eseni söylemiş durmuş İşin...