Edebi medeniyet 
Ebedi Medeniyet

ozcanturkmen1Kendine ait şeyleri kolaylıkla verebilen, ikram edebilen, vermekten kaçınmayan eli açık kimselere; verimli, bol bol veren kimselere ‘cömert’, bu duyguya ‘cömertlik’, böyle yapılan davranışa da ‘cömertçe’ bir davranış diyoruz.

Sosyal hayatımız belli değerlere göre düzenleniyor. Bu değerlerin belli bir kısmı kalıcıdır. Kalıcı değerlerimizin başında da cömertlik gelir, diyebiliriz. Cömertlik ahlakî, ailevî, dinî, millî, eğitici, ekonomik… değerimizdir.

Cömert olmak, aynı zamanda âdil olmaktır. Cömert olmak; dostun, dostluğun değerini ve önemini kavramaktır.

Cömert olmak, yardım edebilecekken öğüt vermemektir. Cömert olmak sadece yardım yapıyor olmak değildir.

Cömert olmak değerli bir hediye vermekten çok onu yerinde ve zamanında verebilmektir.

Cömert olmak, yapılanın karşılığında teşekkür beklemek değil o yardımın işe yarayıp yaramadığının, hedefini bulup bulmadığının hesap edilebilmesidir.

Hemen her yerde, her zaman ve her şeyde olduğu gibi takdir etmede de cömert olmak lâzımdır. Konu Kutad gu Bilig’te şöyle özetleniyor: ‘İnsanların itibarlısı cömert olanıdır.’

Cömertlik, yardımı isteyerek ve de gönüllü yapabilmektir. Cömertlik, insanlara hiçbir zaman bilmeyecekleri bir iyilik yapmaktır. Çevresindeki insanların ihtiyaçlarını da düşünerek muhtaçlara sahip olduğu mal ve imkânlardan ölçülü olarak vermek, cömertliktir. Cömertlik, sadece verdiklerimizle değil hareketlerimizle de ölçülmektedir. Cömertlik, sadece verdiklerimizle ilgili değildir. Onu veriş şeklimiz, verdiğimiz zaman, verdiğimiz yer… cömertliğin temel esasıdır.

En güzel cömertlik, yokluk içinde yapılan yardımdır. Cömertlik zenginlik ya da fakirlikle ilgili de değildir. Zengin olduğu halde cimri, fakir olduğu halde cömert olan insanları çevremizde rahatlıkla ve sıkça görebiliriz.

Yerinde ve zamanında bir tebessümle, gönül alıcı bir sözle, küçük bir hediyeyle, az bir ikramla da cömertlik yapabileceğimizi unutmamak gerekiyor.

El kesesinden cömertlik olmaz.’ atasözümüz ve Mevlana’nın ‘Tuzağa saçtığın taneler, cömertlik sayılmaz ki.’ Öz deyişi üzerine daha ne denebilir ki?!

Yapılan bir iyiliği bıktırırcasına yüze vurmak, cömertlik sayılamaz. ‘Kaz gelen yerden tavuk esirgenmez’ hesabıyla yapılan iyilik ve yardıma cömertlik denemez. Sıkıntıda ve güç şartlar içinde olan birine yapılan iyilik/yardım kesinlikle cömertlik değildir.

Küçük menfaatlere tenezzül edenlerden cömertlik bekleyemeyiz. Anonim Silifke Türküsü’ndeki gibi de cömert olamayız: “Buyrun arkadaşlar davetim var benim / Herkes kesesinden yesin içsin saltanatım var benim / Aslı yok yaylasında bin beş yüz koyunum var benim”

Arkadaş, eş dosta ikramda bulunmak, onlarla paylaşmak, eli açıklık, fedakârlık, affetme, hoşgörü, yardım severlik hususlarındaki gayretlerimizi de artırmalıyız. Mevlana’nın da belirttiği üzere ‘Cömertlikte akan nehirler gibi olmak’ gerekiyor aslında.

Cömertliğin bizi asla fakir yapmayacağını iyi bilmemiz gerekiyor. Çevremizde bizden daha cömert insanların sayısının arttığını gördüğümüz sürece problemlerin de azaldığını bileceğimizin farkına varabilmek gerekiyor. Cömertçe davranan insanların çokluğu, hepimizi mutlu edecektir.

Cömertlik yapalım diye nafakayı kesmenin de bir anlamı yok tabi. ‘Cömert derler maldan ederler / Yiğit derler candan ederler.’ atasözümüzdeki durumla sık karşılaşırız. Malımız, mülkümüz, servetimiz, hep imtihan için bizde. Bunların kullanımında ve tüketiminde meşru ölçülere uymak durumundayız. Haksız kazancı kabul edemeyeceğimiz gibi gereksiz tüketimi/israfı hoş görmemeliyiz. Giyim kuşamda israf, kaynakların kullanımında israf, söz israfı, yeme içmede israf, zaman israfı … konularında gereken hassasiyeti göstermek durumundayız.

Allah cömert insana el darlığı göstermesin, inşallah.

Evet işin esası, sözün özü bu olsa gerek: ‘Cennet’in kapısını cömert açar.’ atasözümüz ile Peygamberimiz(SAV)’in ‘Cömertlik güzeldir ama zenginlerde daha güzeldir.’ Hadis-i Şerifi konuyu yeterince özetliyor kanaatindeyim.

Özcan TÜRKMEN

This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

Bu yazarın diğer makaleleri

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile