Edebiyat Dünyamız

Edebî Medeniyet:Ebedî Medeniyet (ISSN 2587-2435)

  
  

degerlerimizZekâ, hızlı anlama, zihin berraklığı, kolay öğrenme, güzel akletme, hafızada tutma, hatırlama … gibi lütuflarla bezenmişiz. Hepimiz, bir diğerinden daha değerliyiz. Bizi birbirimizden daha değerli ve de önemli kılan aşağıdaki özellikleri heceleyelim şöyle bir:

Açgözlülükten uzak kalmak, azimli ve kararlı olmak, bilgiden yana olmak, cehaletten uzak olmak, çevreyi korumak, çözümün parçası olabilmek, doğru olanla yürümek, dürüstlükten ayrılmamak, fedakârlığı elden bırakmamak, fitneden uzak durmak, görev şuurunu kavramış olmak, gurur ve kibirden uzaklaşmak, güzel olanı beğenmek, hatadan dönebilmek, hısım akrabadan ilişkiyi kesmemek, hukuktan ayrılmamak, iyi olanı sevmek, kıymetli olanı yanından ayırmamak, kötü alışkanlılardan uzak kalmak, kusurları örtmek, muhteris olmamak, olumlu bakabilmek, öfkesini kontrol edebilmek, ön yargıdan uzak durmak, sorumlu olabilmek, üretim tüketim dengesine dikkat edebilmek, yalandan uzaklaşmak, zaman yönetimine dikkat edebilmek…

Eminin bir çırpıda en az bu kadar özellik de siz sayabilirsiniz. Bu özellikler bütününe genel anlamda ‘değer(ler)’ diyoruz. İnsan kendini bu değerlerle biliyor, değerini bu değerlerle bildiriyor.

Değerimizden, değerlerimizden haberimiz yok(muş) gibi yaşadığımız da olur arada bir. Arif Nihat Asya girer devreye ve uyarır bizi o zaman: ‘Sen ne geçebilirsin yârden, anadan, serden / Senin de destanını okuyalım ezberden / Haberin yok gibidir taşıdığın değerden

İnsanı insan yapan, değerleridir. Hiç kimse, değerinin olmadığını düşünmek bile istemez.

Kalbimiz ve beynimiz aynı yolda değilse attığımız adımların hiçbir kıymeti yoktur; yaşamanın anlam ve önemi de kalmamıştır. Değerlerimiz, hayatımızda neyin doğru neyin yanlış olduğu hususunda sahip olduğumuz özel inanç sistemleridir. Bütün inanç, tutum ve davranışlar değer ile ilgilidir.

Bizi yönlendirecek, değerlerimizdir. Değerler ideal davranış tarzları ve hayat düşünceleri hakkındaki inançlardır. Değerler, insan davranışlarına rehberlik eder, yön verir.

Hepimizin ortak anlayışı budur kanaatindeyim: Öyle yaşayalım ki az bile yaşamış olsak ‘yaşamış’ olalım. Yaşamış olmak, kendimizi tanımış olmak demektir. Bu yönüyle değerler kendimizi tanımanın temel kaynaklarından biridir.

Değerler, insanı değerli kılan üstün niteliklerdir, kişiliğimizi, bakış açımızı, davranışlarımızı belirlerler; öğrenilebilen ve öğretilebilen olgulardır, bir tür sosyal kontrol aracıdır.

Toplumun dayanak noktalarını oluşturan değerler, hayatımızın her alanındadır. Topluma kültüre anlam veren kriterlerdir.

Her şey bir sebep, sonuç ve amaç içindir. Hayatımız da böyle işte. Bu dünya, hem imtihan yeri hem mahşerdeki hesap gününe hazırlık … Değerlerin bizdeki tezahürüne göre sosyal hayattaki yerimiz belirlenir, yerimizi biz belirleriz.

İyi terbiye almış olan, toplum kurallarına uygun davranan, davranışları ince ve ölçülü olana ‘terbiyeli’ deriz. Davranışları ahlak ve namus kurallarına aykırı olan, ahlak kurallarına uygun olmayan kimseye; kötü huylu, geçimsiz birine ‘ahlaksız’ deriz.

Hayatımız açık bir defterdir. Eğitim, değerler sistemiyle o defteri yazmamıza yardımcı olur. Değerler insanda zaman içinde oluşur. Değer eğitimi ailede başlar. Sosyal hayatta insan(lar), kuşaktan kuşağa aktarılan değerler etrafında bir araya gelir(ler). Kuşaklar arası değer farklılıkları yaşanabilir.

Yetiştiğimiz sosyal ve kültürel alan, değerlerimizin de çeşitliliğine işarettir. Değerler olanla değil olması gerekenle ilgilenir. Değerler önemli olanı, değerli olanı, tercih edileni belirlememize yardım eder.

Cömertlik, soğukkanlılık, tevazuu, sabır, adalet, doğruluk, vefakârlık, kanaatkârlık, edeb, hayâ, nezaket, ağırbaşlılık … kalıcı değerlerimizdir.

Değerler kendimizi tanıma, anlama ve tamamlamamızda çok önemli rol oynar. İnsan, değerine değer katan, değer üreten ve ürettiği değerler çevresinde yaşayan sosyal bir varlıktır.

Kendine ve çevresine değer katmada eksiklik olduğunda bunalım, şiddet, çıkarcılık vb. arzu edilmeyen hâller ortaya çıkar. İnsan davranışlarının nasıl gerçekleştiğini anlamanın yolu, değerleri anlamaktan geçer.

Değerlerin oluşmasında millet hayatı, aile, akran grupları, çalışma ortamı, eğitim, medya … direkt etkilidir. Değerler (ahlakî, ailevî, dinî, millî, eğitici, ekonomik, estetik, hukukî, siyasî …) toplum hayatını düzenler.

İnsanları birbirlerinden ayırmanın en kolay yolu da en temel değerleri hakkında ikileme düşmelerini sağlayacak davranışlarda bulunmaktır.

Çatışan değerlerden bir an önce kurtulabilmemiz umuduyla…

Özcan TÜRKMEN

This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

Yazar Hakkında

Özcan TÜRKMEN

Bu yazarın diğer makaleleri

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

OĞUZ HAN DESTANIN İSLÂMÎ VARYANTI

Oğuz Kağan Destanını Anlatan Kaynaklar Oğuz Kağan destanını anlatan başlıca iki kaynak bulunmaktadır.   Bunlardan birincisi yazarı bilinmeyen ve bir Uygur...

ANKARA'LI ARABACI İSMAİL VE MUSTAFA KE

Küçük Mustafa Kemal, Topçu Kolağası Mehmet Tevfik ve Yüzbaşı Mustafa Beyler Ak Hocanın vaaz verdiği camiye vardıklarında cami dolmaya başlamıştı. Ak Hoca,...

KALENDERİ BİR ŞAİRİN DİVANI‟NDAN

Kalender kelimesi sözlükte “dünyadan elini çekip başıboş dolaşan (derviş); dünyadan elini eteğini çekip her şeyi hoş gören (kimse).” (Devellioğlu 2013: 581). Bir başka...

Könçek Dönderme

 —Hadi hazırlan da gideli.  —Tamam deyip fırladım. Birkaç gün önceden sözleşmiştik. Hazırlanıp Seyfi’yle yola düştük. Bugün akşama şenlik var:  Güneydeliktaş’ la...

1962 Eskişehir doğumlu. İlk, Orta ve Lise tahsilimi Eskişehir’de tamamladı. 1985 yılında İstanbul Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünden mezun...
Öğretmen tarihsel süreç içinde; muallim, hoca ve ata kelimeleriyle de karşılanmıştır. Bu sözlerde anlam yönünden bir zenginlik ve derinlik mevcuttur.
1499 Yılından beri Muradiye türbelerinin en büyük ve en görkemlisinde kardeşi Şehzade Mustafa ile birlikte yan yana yatan Cem Sultan,...
İstanbul Dârülmuallimîn-i (1848-1924) Uğur Önal, Togay Seçkin BirbudakAnkara, ATAM, 1.bs., 2013, 360 sayfa, ISBN:978-975-16-2535-9 Yayına hazırlayan: Fatih AKMANTürk eğitim sisteminin temelleri,...
Viyana’daydım. Sevdiklerimizin yaşadıkları yerler zihnimizin bir yerinde hep canlılıklarını korurlar. Benim için de Viyana böyledir.
Rukiye Özdemir öyküleri ‘’Kırmızı Ruj’’ adıyla kitap hâlinde yayımlanarak okuyucusunun beğenisine sunuyor. Yazar, öyküleriyle ilgili olarak kitabın girişinde belirttiği ;...
Kutsal İkona

Kutsal İkona

30.12.2016
250 yıl süren krizalit dönemi… Sır dolu hayatlar… Gizli kimliğin öne çıkması ve açık kimliğin terkedilmesi…...
DİL ÜZERİNE

DİL ÜZERİNE

09.03.2019
Var oluşumuz, sınır bekçimiz durumunda olan din, tarih ve her çeşit kültür san’atımıza bağlıdır. Türklüğün ikbal ve istikbali açısından bu değerlere...
Millî sanatımızın köklerinden o kadar koparılmış bulunuyoruz ki bayramlarda olsun, eski bayram şiirlerini anlayarak hatırlayabilenler, şimdi kim bilir ne kadar...
12 Ocak 1905 İstanbul’da dünyaya gelen Hüseyin Nihal Gümüşhane’nin Çiftçioğlu ailesine mensuptur. Babası, deniz makine önyüzbaşısı Hüseyin efendi oğlu deniz...
Yaşar Nabi Nayır’ın bir anketine verdiği cevapta Ahmet Hamdi Tanpınar şöyle demektedir: “Hiçbir milletin münevveri bizim kadar içtimaî olamaz. Eğer...
Bir kimse, bir hâl veya nesnenin başka bir kişi veya şey üzerindeki tesirine genel anlamda ‘etki’ diyoruz. Kişi, durum ve...
Rüzgârın hırıltısıyla yankılanan kalın paslı demir pencere, kapı ve taş duvarlar; bağrından akan gözyaşlarıyla tutsak olmanın mâteminde yapayalnız, prangalı, çökmüş,...
Sayın Arkadaşlarım, Anlatmakta başarısız olduğum bazı konuları sizlerin de dikkat ve değerlendirmesine sunmaya karar verdim. Bu nedenle gözlem ve tespitlerimi, eğitimcilere...
Kitap Enver Paşanın anılarını üzerine ekleme yapmadan olduğu gibi aktarıyor. Tarihimizde önemli bir yeri olan Enver Paşanın anılarını kendi ağzından...