Edebiyat Dünyamız

Edebî Medeniyet:Ebedî Medeniyet (ISSN 2587-2435)

  
  

viyana panoramik Viyana’daydım.

     Sevdiklerimizin yaşadıkları yerler zihnimizin bir yerinde hep canlılıklarını korurlar. Benim için de Viyana böyledir. Her bahar Viyana’ya doğru akar durur duygularım. Adını kısaltarak ‘’Minik’’ dediğimiz ailemizin en koca yürekli insanı yaşar burada. Viyana’ya gitme/gelme bahsi o kadar ağızda çiğnenmiş olacak ki, yeğenime ‘’yarın oradayım’’ dediğimde, ‘’yine şaka yapıyor dayın’’ demiş ablam. Bu sefer şaka değil kuşatmaydı, hem de III. Viyana kuşatması.

     1980’li yılların ikinci yarısı. Üniversite’yi yeni kazanmışım, ailem ne yapacağını biraz şaşırmış durumda. Yurtlar ve burslar bugünkü kadar yaygınlaşmamış. Askere gitmeyi de kabullenmişim mecburen; üniversite olmasa da olur düşüncesi beni kendisine alıştırmaya başlamış.

Anlık kararlar her şeyi olumlu veya olumsuz yönde etkileyebilecek dereceye gelmiş. Biri ayağa kalktı ve yüksek sesle; ‘’gerekirse kendi hayatımdan fedakârlık yapar kardeşimi okuturum’’ dedi. İşte bu gür ve samimi sesin sahibi ‘’Minik’’ ablamdı. ‘’Sen merak etme, yeter ki oku!’’ dedi. Unutulur mu bu yürek, unutulur mu bu insan? Ben vefasız kardeş, ancak 15 yılın ardından gelebildim Viyana’ya. Neyse.

     İki kere kuşattığımız ama aşamadığımız ufuk, geçemediğimiz eşik. Bir yara var, yüzyıllardır acısı hissediliyor. Başımız eğik dönmüşüz kapısından. Hesap yarım kalmış anlayacağınız. Bu söylediklerim işin tarihsel boyutunu oluşturuyor, ya bugünkü Viyana? Ondan çıkaracağımız, alacağımız ders; öğreneceğimiz incelikler yok mu? Bu soruyla gezdim daha çok Avrupa’nın bu kadim şehrini. 350 binden fazla Türk(iyeli) yaşıyormuş bu ülkede. Bunun 60-70 bini de Viyana’da meskûnmuş. Özellikle Viyana’da Yozgat ve Kulu’lular ağırlıktaymış. Dostlar Konya ‘’Kulu’’ değil ha, sadece ‘’Kulu’’ diye uyardılar. Güldük.

     Gelelim Viyana’ya. Yaşanabilir kentler kategorisinde Toronto ve Zürih gibi şehirlerle yarışıyor, birinciliği genelde rakiplerine kaptırmıyormuş. Kendisinden bahsettiğimiz şehir evrensel boyutlarda dünyanın en yaşanılır, en yaşanılası şehri. Çok merak ettim şehre bu özelliği kazandıran olguları. Bol bol not tuttum, bunları sizlerle paylaşmak istiyorum. Olur ya, yöneticilik yapan veya gelecekte yapacak olan dostların gözüne ilişir bunlar. Umut.

     *Merkezde ‘’insan/kişi’’ memnuniyeti var bu şehirde. Bir kişiyi bile rahatsız edecek, ekonomik, siyasal, kültürel ve sosyal oluşumlara fırsat da verilmiyor, izin de.

     Bir caddede, bir sokakta devam eden inşaat varsa ikincisine izin verilmiyor. Sebep; tek bir insanı bile rahatsız etmemek.

     Mahallenin birine bir süpermarket açılıyor. Açılış izni geçici ruhsatla veriliyor. Belli bir süre sonra o bölgede yaşayanlara süpermarketle ilgili görüşleri soruluyor. Bu görüşler olumlu olursa ancak o zaman kalıcı ruhsat alınabiliyor. Olumsuz olursa ne olacak diye sorduğumda, ‘’hemen yıkılır’’ diyorlar. Küçük dilim kayıp.

     Yakın zamanda ‘’U2’’ ve ‘’U3’’ metroları yapılmış Viyana’ya. Bu metrolar tek bir ağacı bile kesmeden, bir tek binayı bile yıkmadan, tek bir caddeyi bile kazmadan, yerin altından ileri teknoloji kullanılarak kotarılmış. Şehri şantiyeye dönüştürüp ‘’… Büyükşehir Belediyesi Çalışıyor’’ levhaları geldi aklıma. Allah’ım, bu zihniyet ve algı uçurumunu insanın lehine ne zaman kapatacağız?

     *Viyana sosyal anlamda eşitliğin sağlandığı örnek şehirlerden.

     Buradaki evlerin hemen hemen yarısı belediyenin. Tam sayı vermek gerekirse 116 bin evi varmış şu an Viyana belediyesinin. İsteyenler bu evlerde objektif kriterlere bağlı bir elemeden geçtikten sonra, çok da ağır olmayan gerekli koşulları yerine getirmek şartıyla ölene kadar oturabiliyorlar.

     Bir ara, 2020 olimpiyatlarına, daha çok Viyana merkezli olarak başvurma düşüncesi geçiyor yöneticilerin aklından. Konu her meselede olduğu gibi halka gidiyor, farkındaysanız iniyor demiyorum. Halk rahatlarının bozulacağı düşüncesiyle bu sosyal ve sportif organizasyona destek vermiyor. Konu bir daha inmemek üzere rafa kaldırılıyor.

     Yine halk istediği için ‘tam gün’’ eğitime geçilmiş kademeli olarak.

     Zorunlu askerlikle ilgili bir referandum yapılıyor. Sonuç küçük bir farkla kaldırılmaması yönünde (%53/%47) oluyor. Devletin ve milletin âlî menfaatleri kavramı bu şehre yabancı.

     *Viyana bütün bu avantaj ve zenginliklerine, ‘’estetik fayda’’ kavramıyla özetleyebileceğimiz; hem güzellik hem fonksiyonellik niteliklerini de katmış.

     Bir tren yolunun üstüne, hem çok yüksek hem de çok uzun bir üst geçit yapılmış. Ama bu geçidin iki tarafında da asansör var.

     Bahsin en güzel örneği Tuna Nehri. Bu nehir üç kol halinde akıyor Viyana’nın ortasından. Bir eski Tuna var, âheste âheste akmaya devam ediyor. Bununla birlikte aralarında Donau İnsel (Tuna Adası) bulunan iki Tuna daha. (‘’Tuna Adası’’, bir nehrin iki kolunun ortasında insan eliyle oluşturulmuş en büyük yapay adaymış.) Bir güzelliği üçle çarpmış Viyanalılar. Yanınızda Viyana’ya bilen biri yoksa Tuna aklınızı karıştırabilir.

     Yine ‘’Kahlenberg’’e çıkarken seyre daldığınız orman ve park, doğallıklarıyla insanda takdir duygularını harekete geçirmeye yetiyor.

     Öyle üç beş maddeyle Viyana’yı özetlemek kolay değil. Zihnimize takılan birkaç konuyu daha sizlerle paylaşarak yazımızı toparlayalım:

     *Bu şehirde tarih ve tarihin arkada bıraktıkları büyük bir özenle korunuyor. Hofburg ve Schönbrunner Sarayları, Stefan Katedrali bunun en güzel örneklerinden.

     *Bu şehirde klasik anlamda köy yok.

     *Otuza yakın cami ve yüzden fazla Türk marketi var. Cuma namazı için gittiğimiz 22. Viyana’daki caminin duvarına özlü sözler yazılmış. Biri şöyleydi: ‘’Şeytanın artistliği besmeleyi duyana kadardır.’’ Evet evet, aynen böyle.

     *Futbol yerine kış sporları ve kayak revaçta.

     *Dünyanın en yeşil üç başkentinden biri.

     *Kışın kar’ın yoğun olarak yağdığı günlerde gündüz belediye işçileri gerekli çalışmaları yapıyorlar, fakat çalışmalar gece de durmuyor. Gece çalışmak isteyenler için duyurular yapılıyor, isteyenler ücret mukabilinde sabaha kadar çalışabiliyorlar. Kadrolu işçilerin gece mesaisine zorlanmamaları bana ilginç geldi.

     *Yeni bir uydu kent yapımına başlanmış. Önce altyapı tabiî ki, hem de metrosuna kadar. 20 senede tamamlanacak bu yeni Viyana’da bir milyon insan yaşayacakmış. Bugünü değil geleceği de planlanan yer Viyana.

     *18 yaşından küçüklere katiyetle içki satılmıyormuş ve nüfus cüzdanlarına bakılıyormuş gerektiğinde.

     *Dünya müzik tarihine damgasını vurmuş bir şehir burası ve hâlâ müziğin dünyadaki tartışmasız başkenti. Her ne kadar Mozart’ın Viyana’daki mezarı tam bilinmese de.

     *Koskocaman Viyana’da balkonuna çamaşır asmış bir tek balkon gördüm. Bu, bizden, dedim. Yanılmadım.

     Anlıyorum ne düşündüğünüzü. Diyeceksiniz ki hiç mi sorun yok bu şehirde? Sorun da var. Sorun insanın içinde. Maddede değil ruhta.

     İntihar olayları çok yaygın fakat bu olgu toplumun gözünden ustaca gizleniyor.

     Bireyselleşen ve gittikçe içe kapanan bir toplum; yalnızlık, sevgi açlığı.

     Yabancı düşmanlığı ve faşist partinin oylarını her geçen gün biraz daha arttırması.

     Bunlar aslında insanlığı içten içe kemiren, çürütmeye başlayan ortak virüsler. Unutmadan söyleyeyim, canlı bomba düzeneği üreten fabrikayı, böyle kadim bir geçmişe sahip millete yakıştıramadım.

     Ebubekir Ratıp Efendi’nin Nemçe Sefaretnamesi’nden sonra kültürel anlamda ciddi olarak ilgi alanımıza giren Viyana, okunması gereken bir kitap gibi. İçinde hazine kıymetinde satırlar, satır araları var. Eksiği ve fazlasıyla benim Viyana’m bu. Mazur görüle.

Bu yazarın diğer makaleleri

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

İSKENDER PALA’NIN ŞAH VE SULTAN ADLI

Çalışmamızın konusu olan Şah ve Sultan romanı, 16. yüzyılda Türk tarihinin en önemli vakalarından olan mezhep ayrılığı ve bu ayrılığın ortaya koyduğu siyasi...

ZAMAN YÖNETİMİ

Zamanın ne olduğunu tam kavrayamadığımız için onu yönetemiyoruz. İnsanoğluna eşit olarak sunulan tek kaynak olan zamanın etkin ve daha verimli...

ANKARALI ARABACI İSMAİL VE MUSTAFA KEM

O zamanlar askeri okullar yaşlı imparatorluğun en çağdaş eğitim kurumları arasındaydı. Genç adam, aradığı bilgiye ve tecrübeye ancak böyle bir okulda...

Reşat Nuri Güntekin: İlk Romanımı N

Gizli El benim ilk romanımdır. Mütarekenin ilk yılında Dersaadet ismindebir gündelik gazete çıkarmağa hazırlanan Sedat Simavî arkadaşım benden bir roman...

Edebiyatımıza “ Yedi Meş’aleciler” grubu ile giren değerli şair Ziya Osman Sabayı 1953 yılında, İstanbul Millî Eğitim Basımevi’nde staj yaparken...
Bilimdili.com

Bilimdili.com

06.06.2017
Bilimdili.com ülkemizde ve dünyada geliştirilmekte ve keşfedilmekte olan yeni bilgilerin toplumumuza aktarılması, ülkemizde bilime olan ilginin arttırılması için kurulmuş bir...
1962 Eskişehir doğumlu. İlk, Orta ve Lise tahsilimi Eskişehir’de tamamladı. 1985 yılında İstanbul Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünden mezun...
Hür yaşamanın timsalidir topakev. Geniş Orta Asya bozkırlarının ve göçebe hayatının kullanışlı evidir otağ. Türkler evlerini taşıyan millet olduğu için...
Akademisyen, fikir adamı, araştırmacı, yazar. Son yıllarda Türkiye'nin yetiştirdiği en önemli ve verimli münevverlerden birisidir. 4 Aralık 1957 tarihinde Isparta-Yalvaç’ın İleği...
1. GİRİŞ “Dünya görüşü” ile, belli bir gayeye hizmet için esaslı bir fikir birikimine sahip olan aydın...
Zaman acımasızdır. Kendine ayak uyduramayanı affetmez. Zamanın gerekliliklerini yerine getiremeyen hemen her kurum yok olmaya mahkûmdur. Değişen şartlara uyum sağlamak...
İçimdeki kelime ırmağı kuruyunca, hayallerim hayatın gerçeklerine galebe çalar. Konuşmaktan çok susmak, yazmaktan ziyade içimin sesini dinlemek isterim. İçten bir...
Küçüklüğümden beri en büyük idealim olan "Gazetecilik" mesleğine atılmam "Alfabe Müellifi" Ahmet Hilmi Güçlü Hocanın tavassutu ile mümkün olmuştu. Hocanın o...
Belâ Râhında BenNe yerden kârbân-ı gam geçer olsa konar bendeBelâ râhında şimdi bir mu'ayyen menzil oldum ben(Nereden gam, üzüntü kervanı...
HALİL SOYUER

HALİL SOYUER

13.01.2019
Benim şiir ve edebiyata karşı merak sarmamda, Behçet Kemal Çağlar’m 1949 yılında İstanbul’da haftalık olarak çıkardığı “Şadırvan” dergisiyle, Akın Karauğuz’un...
Yüzbaşı Nakiyüddin Bey öğrencilerinin Fransızcasının ilerlemesi için elinden geleni yapıyordu. Onlara edebiyat eserlerini sevdirerek bu işi çözebileceğini biliyordu. Fransız yazarları...
‘Ne olduğu bilinmek, kavranılmak; belli olmak, ortaya çıkmak; kıymeti takdir edilmek; bir mesele üzerinde anlaşmaya varılmak, mutabık kalınmak …’ ne...
Mehmet Çınarlı(d. 1925 - ö. 19 Ağustos 1999), Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı Türk yazar, şair, denemeci, eleştirmen. Hisarcılar akımının kurucusu.1925...
Hezârfen…Bin fen sâhibi…Yeryüzü bu kelimelerin kalbini hangi târihten beri kaybetti bilemiyorum. Ancak şu an bir şey var bizi kelimelerin ruhundan...