Edebiyat Dünyamız

Edebî Medeniyet:Ebedî Medeniyet (ISSN 2587-2435)

  
  

20840698 1676677029029949 1275776843702181099 nİstanbul’dayım…
Ezanlı Semtler’de dolaşyorum…
Tuhaf şey; zihnimde “Ezansız Semtleri” dinliyorum…
Ve daha tuhaf şey; “Ezanlı Semtler”de Yahya Kemâl’siz dolaşıyorum…

Bu hüznümün çok fazla anlaşılmasını beklemiyorum. Zîra; anlamak; dünyaya bir çocuk getirmek kadar mes’uliyetli bir iş. Çünkü anlamak; beslemek, büyütmek, sevmek, ilgi göstermek, korumak, kollamak, hayatta kalmasına çaba sarf etmek demek.

İnsana eşyânın mahiyetini kavratan sır, düşünmenin bir mânâ yaratma kaabiliyeti olduğunu fark etmesidir. Yaratmak, hâşâ Allah’ın yaratma sıfatına eş koşma değil, bilâkis yaratılanı “bilinmek isteyene” tefsirden, sohbetten ibaret bir âşık mâşuk keyfiyeti.

Bilenler bilir ki bütün Peygamber kıssaları insanlığa bir remz ve öğüt vermek içindir. Ve yine bilenler bilir ki Hz Süleymân’ın kudretindeki sır, Eyyüb Aleyhisselâm’ın sabrındaki şükür ve rızâ, Hz Meryem’in ve Zekeriya Peygamber’in çileli yalnızlığındaki hikmet, Yusuf’un kuyuda bulduğu nîmet ve Âlemlerin Efendisi’nin (s.a.v) yüreğindeki yetimlik sancısı, hep O’nu daha iyi tanıyabilmek, kendini bilmek içindir.

Ne ki asıl çile olan da budur işte! Bu biliş hâline uyanmak. Yâni “bilinmeyi isteyişteki” ilâhi murada “mukabele” etmek. Yâni bilmeyi istemek!

Şu halde istemek; taleb etmek, talebe olmak, tâlip olmak demek… Arzu edenin, murâd edenin, terbiye eden Rabb’in… Yâni; tedris edenin… Yâni tedrîsini tedris edenin… Yâni isteyenin.. Yâni Müddesîrin… Yâni Müderrîsin… Yâni istemek; İdris’in (a.s) rahlesine diz çökmek demek…

Uyanmaksa insan irâdesinin dışında bir hâl olsa gerek. Başını yastığa koyduğunda hangi dakikada uyku denizine aktığını hatırlamıyor insan. Bazen, gece yarısı gözleri aniden açılıveriyor. Bazen bir ezan sesi, bir tıkırtı, bazen bir sesleniş, bir çağrı uyanmaya yetiyor. İnsan bu çoğu geceler de başı ellerinin arasında, beyni sancılar içinde, uyuyamıyor.

Yahya Kemâl’siz gezdiğim bu Ezanlı Semt’te akşam tertîb edilecek toplantıya gidip gitmemekte kararsızım. Çünkü ürküyorum “Ezanlı Semtler”in entelektüellerinden! Evet, ürküyorum, senelerdir Ezansız Semtler’in sâkinlerine karşı vermiş oldukları medeniyet mücadelesini, son on senedir kendi inancına ve inanan kardeşlerine yöneltmiş olmalarından!

Oysa münevver olmak namluyu nefsine yöneltmek, hizmeti kardeşine ve insanlığa etmek demekti. Oysa münevver olmak yanmak u/yanmak ve yol yürüyebilmekti. Oysa münevver olmak Yahya Kemâl’in Paris yıllarında daldığı uykuların rüyâ tabirleriydi.
Oysa münevver olmak yürüyen değil, yürütülen olmaktı…

Metafizik denilen zihinsel ve kurmaca bir âlem değildir onun yürütüldüğü o âlem. Kalbîdir.. Gaybîdir.. Sırdır.. Çünkü şairlik kafiye ve ulak hizmetçiliği değil, Hazreti Âdem’e öğretilen eşyânın, hâdiselerin mâhiyetini anlama ve bilme yetisidir. Çünkü şairlik sır kazıcısı, kelime simyagerliğidir.

Bir ömür sırtında imge küfesi taşıyan modern şairler ve hurufîler için bunlar anlaşılması zor kavramlar olsa da, şair imge taşıyan değil, anlam yaratan ve “yaratanla her ân bir işte haşr olan, her dem yeniden yeniden anlayan, yâni yeniden doğan” bir fikir işçisidir.

O, her ân uğuldayan zihniyle, düşünce atlasında büyük hatırlayışın hummâsı içindedir.

İnsan ki yürümeyi kâinattan öğrenmiştir. Kışın ağaçların yapraklarını dökmesini, baharda damarlarına yürüyen suyla yeniden dirildiğini görmüştür çünkü. İnsan, îtidal ve adâleti, aklıyla gönlü, gönlüyle nefsi arasındaki terâzide tartarak öğrenmiştir. İnsan, kelimelerin sesini Meryem’in sükûtunda dirilen İsâ Mesih’in sesinde dinlemiştir. İnsan, gizlenmeyi, muhafazayı, boşluğa kader ağını geren Ankebud’dan öğrenmiştir.

Ve insan anlamıştır;
Biz hiç vâr olmasak bile o ezelî ve ebedî vardır!
Samed’dir, Ehad’dır!

Şu hâlde, gerçekte ne demekti vâr olmak?

Vâr olmak; vâr olmayı istemekti…
Belki de bu sebepten şâiri fikir adamlığı kürsüsünden, perilerin tasallutunda ilhamlar saçan bir meczup farz ediyor yeni mahfiller. Belki de bu sebepten külliyatların mahzenlere atılması. Popüler ve renkli mecmuaların bütün kavramları “zevke” dönüştürdüğü, yarı aygın ve baygın, Fransız marka fularlı, Batı yularlı, kök ve ot bilgisinden yoksun filozofvâri bilgegiller familyasının “Ezanlı Semtler”de bu derece türemiş olması. Doğduğu mahalleyi, tuttuğu orucu, kıldığı namazı ve namaz kılanı anlamayan bir bilgesofta!

Aslında bütün hikâye, Yahya Kemâl’in müsteşriklerin loş kütüphanelerinde bulduğu kendine, özüne, medeniyetine dair hakikati ve uyanışı, günümüz sözde münevverinin (ham softa, kaba yobaz) vâkıf olmadığı kabbalah öğretisinde kaybetmesinden ibarettir! Çünkü Ezanlı Semtler’in sözde münevverinin o kadar yaranmaya çalıştığı hâlde, Ezansız Semtler’in vitrininde asla parıldayamamıştır ismi, zikredilmemiştir fikri! Sâmiha Anne gibi mertçe; “solcuları bu milletin münevveri kabul etmiyorum!” diyememiştir! Bu sebepten anlaması muhaldir Yahya Kemâl’i. Aslolan iltifat yağmuruna tuttuğu kökünden habersiz, taklitçi zihniyete yâr olmaya, yaranmaya çalışmak değil, Simurg gibi kendi küllerinden yeniden vâr olabilmesidir.

Yahya Kemâl, hiçbir vakit Ezansız Semtler’in sâliklerine yaranabilmek için uyduruk Avrupâi tarz ve edâlara bürünen garip aydınlar gibi olmamıştır! Bilâkis, o kültürün içinde kendi mayası ve hakikatine doğru akmıştır. Günün saçma sapan, her kafadan bir ses çıkaran istismarcı nikâh hikâyelerine değil, eve ve aile müessesine geri dönüşü sağlamıştır. Hem de bir ömür yurtsuz ve yuvasız dolaştığı otel odalarında geliştirmiştir bu fikirlerini.

Yahya Kemâl, şimdiki Ezanlı Semtler’in kimi münevverleri gibi gözünü mala mülke, eve daireye, makam ve mevkiye dikmemiştir. Hem şark kültürünü, hem garp kültürünü biliyorum ayaklarına yatmamıştır, onları gerçekten tanımış ve anlamış ve fakat kendi medeniyeti dışındaki değerlere de asla tenezzül etmemiştir. O Üsküdar, Atik Vâlde ve Karamustafapaşa’yı oryantalist bir gözle yazmamış ve ihanet etmemiştir!

Yahya Kemâl, “vâz-ı şedîd” ruhu ve üslûbuyla değil, “halk-ı cedîd” ruhuyla yaşamış, yazmış ve aramızdan çekilmiştir. Yahya Kemal Ezanlı Semtlerin kozmopolit aydınları har vurup harman savursun diye bırakmadı bu şiir ve fikir mirâsını bu millete! O Mekke, Medine, Üsküp, Kudüs, Şam ve Bursa’nın derdinde, milli ve manevî efkârımızın vârisiydi.

Hadi sen de artık bırak aynada kendinle kavga etmeyi! Ezanlı Semt’lerin gerçek vârisi ol! Bırak Batı’nın Hümanist felsefesinden medet ummayı, Mısrî’nin âhını almaya devam etme! Karadavî var evet, fakat Ken’an Rifâî, Sâmiha Anne, Safiye Erol nerede? Neden hiç bu konaklara uğramaz bilgesofta(ları)mız? Daha ne ne vakte kadar televizyon vaizlerini toplumun uleması addedeceksin? Daha ne vakte kadar Tasavvuf profesörlerini mutasavvıf zannedeceksin? Daha ne vakte kadar fildişi kulenden inip, podyumlarda gezeceksin? Daha ne vakte kadar Hayyâmını, Hallâcını oryantalist bir dille öveceksin? Daha ne vakte kadar içmeyi ve günah işlemeyi melâmet gömleği giymek zannedeceksin? Daha ne kadar bu melânet ipini boynuna dolayıp, kendini boğacaksın, daha ne kadar?

Daha ne kadar “Ezanlı Semtler’in” Dante’si olacaksın?
Daha ne kadar kabalığı, sövüp saymayı, hakaret etmeği, alay etmeği münevverlik ve insanlık zannedeceksin?
Ne vakit kendine döneceksin?
Bu ezanlar kimin için okunacak?

Evet…
İstanbul’dayım…
Ezanlı Semtler’de dolaşyorum…
Tuhaf... zihnimde “Ezansız Semtleri” dinliyorum…
Ve daha tuhaf olan şey; “Ezanlı Semtler”de Yahya Kemâl’siz dolaşıyorum…

Saliha MALHUN

Yazar Hakkında

Saliha MALHUN

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

İNAT ETME GÖKYÜZÜ, BENİM KADAR AĞL

Önsöz İlk aşk, ilk evlat gibidir ilk kitap… Heyecanı, sancısı, sevdası, sevinci tarifsizdir… “Elifçe” Elife Ergan’ın şiirleri böylesi bir doğumu ve buluşmayı...

LÂMELİF - SAHURA YAĞMUR ARICAN

“Varlığın bana yetmezken, yokluğunla avunmak zorundayım.” der Mevlâna… Ve ekler; “Ya al götür kalanımı ya da gel tamamla eksik kalan yanımı.” Tolstoy’un “İnsan...

Cengiz DAĞCI

Cengiz DAĞCI Kırım'ın Gurzuf kasabasında 9 Mart 1919’da dünyaya geldi. Çocukluğu kıtlık, yoksulluk, deprem gibi tabii âfetler yanında Rus emperyalizminin...

Bukağı

Nevi şahsına münhasır hal ve tavırları ile Hacı Bayram Veli, Yunus Emre ve Niyazi Mısri'nin tasavvuf geleneğindeki yerleri ve etkileri kuşkusuz çok büyük ve...

SEZAİ KARAKOÇ’UN “EDEBİYAT YAZILA

Edebiyat Dunyamız

Sezai Karakoç, verdiği eserlerle Türk edebiyatının son 60 senesinde mühim bir yere oturur. Başta şiir olmak üzere hikâye, deneme, fıkra, piyes, inceleme –...

MUASIR MEDENİYET SEVİYESİNİ YAKALAMI

Metin SAVAŞ

Ahmet Mithat Efendi’nin tam tekmil külliyatını titiz ve kapsamlı bir projeyle Dergâh Yayınlarının neşretmeye başlamasının akabinde, 2015 senesinde, tam da...

ANADOLU’NUN SESİ: KARACAOĞLAN

Ali_Alper ÇETİN

Üçyüz yıl önce Karacaoğlan derler bir ozan, ses olmuş telden, söz olmuş dilden dökülmüş… Tüm Anadolu, Karacaoğlan olmuş, ondan seslenmiş. Al-yeşil giysili...

SANATTAN BİLİME, RUHTAN HÜCREYE PARÇ

Metin SAVAŞ

Ahmet Arvâsî Kendini Arayan İnsan adlı eserinde akıl-zekâ-vahiy konusunu işlerken şöyle der: “İnsan zihni, oluşu parçalayarak ve tasnif ederek gözlemektedir.”...

YAZAR- ARAŞTIRMACI SAIT BAŞER: “GÜN

Sakarya Üniversitesi Felsefe Blm. em. öğretim üyesi Sait Başer ile bir araya geldik. Türk kültür ve inanç tarihi üzerine çalışmalarıyla tanınan yazarımızla dilden...

AZLIK MESELESİ

Size, bir azlıktan bahsetmek istiyorum. Pek zavallı, pek yoksul, pek masul bir azlıktan. Yurdunun ücra köşelerine atılmış, kazancı elinden alınmış, millî...

TÜRK ŞİİRİNDE ÖLÇÜ

Hecelerin sayılarının yada uzunluk ve kısalıklarının düzenli bir biçimde sıralanması temeline dayanan ve nazımda ahenk aracı olarak kullanılan öğeye...

NİYAZİ YILDIRIM GENÇOSMANOĞLU İLE B

Soru : Eski şairlerden ve yaşayanlardan sevdikleriniz kimlerdir? Cevap : Bu soru çok tehikeli ve politk.-Esk şairlerden sevdiklerim çoktur. Kopuzu ile ilk...

NASRETTİN HOCA’DAN BİR FIKRA

Fıkraları sevmeyen var mıdır, sanmam. Çünkü fıkralarda her insana hitap eden bir taraf mutlaka bulunur. Kimini güldürür fıkralar, neşelendirir; kimini...

Mehmet Ali Kalkan

Mehmet Ali KALKAN, Eskişehir Eskişehir'de doğdu. Eskişehir Gazi İlkokulunu, Tunalı Ortaokulunu, Motor Sanat Enstitüsünü ve Çukurova Üniversitesi Mühendislik Bilimleri...

GÜNER AKMOLLA

(Romanya, 1941-) Bükreş Üniversitesi’nden mezun oldu.Şair. 1941, Romanya doğumlu. 1965’te Bükreş Üniversitesi’nden mezun oldu. Çeşitli dergilerde şiirleri...

ÂŞIK SEYRANİ

Develi'li (Everek'li) Seyrani'nin doğum tarihi kesin değildir. 1800 veya 1807 yılında doğduğuna dair kayıtlar vardır. Bugün Kayseri ilinin ilçesi olan, o...

Kitap mı Yazdınız?

kitapyazma
Zekâ, hızlı anlama, zihin berraklığı, kolay öğrenme, güzel akletme, hafızada tutma, hatırlama … gibi lütuflarla bezenmişiz. Hepimiz, bir diğerinden daha...
Tabut Eller Üstünde Dostu da düşmanı da onun çok yüksek bir karaktere sahip olduğuna inanıyor. Bir ahlâk nümunesi, bir fazilet...
Kadim zamanlardan günümüze kadar gelip kesintisizce geleceğe dek sürüp gitmekte olan Dünya Türklüğünün bugünümüze en yakın nüvesi Göktürk Kağanlığı dönemidir.
Ahmet Mithat Efendi’nin tam tekmil külliyatını titiz ve kapsamlı bir projeyle Dergâh Yayınlarının neşretmeye başlamasının akabinde, 2015 senesinde, tam da...
DÜRÜSTLÜK

DÜRÜSTLÜK

10.12.2017
Değer, ‘sosyal hayatta bir varlık, bir nesne, bir faaliyet vb’ne tanınan önem yahut üstünlük derecesidir. Değer, ‘hayata kattığımız anlam ve...
Halk Edebiyatımızda, nasıl ki “Kerem” denince hemen “Aslı”yı, “Mecnûn” denilince “Leylâ”yı hatırlarsak, XX. yüzyılın ünlü Halk Şairi “Talibî” Coşkun da,...
Sayın Fatma Adile Başer, akademik düzeyde ve ama bir sanatçı duygu ve duyarlılığı ile bizim müziğimiz, Türkçemiz, kültürümüz ve medeniyetimiz...
Egemen Çağrı Mızrak Kimdir? 1978 yılında doğumdu. Orta ve Lise öğrenimini Hüseyin Avni Sözen Anadolu Lisesi’nde (İstanbul/Üsküdar) tamamladı. 2001 yılında Yıldız...
Hasan ERDEM Ötüken Neşriyat Daha önce kaleme aldığı “Şar Dağının Kurtları”, “Argos Kalesi”, “Kızıl Atın Süvarisi”, “Balkan Şahini” ve “Otranto 1480” romanlarıyla...
Anadolu’yu aydınlatanlar… Destanlar içinde: DEDE KORKUT (… Dirse Han kalkıp evine geldi. Çağırıp hatununa söyler, görelim han’ım ne söyler: Beri gel başımın bahtı,...
2000’li yılların başı. Eskişehir’e geleli birkaç yıl olmuş. Haftada altmış saat derse giriyorum. Hem de gıkım çıkmadan. Hiçbir maddi beklentiye girmeden.
Sarmış yine âfâkını bir dûd-ı munannid, Bir zulmet-i beyzâ ki peyâpey mütezâyid. Tazyîkının altında silinmiş gibi eşbâh, Bir tozlu kesâfetten ibâret bütün elvâh; Bir...
Şahitler Dergisinin 23. sayısı da dopdolu ve gündemi yakalayan içerikleriyle yayımlandı. Dergiye ücretsiz olarak makalemizin sonundaki linkten ulaşabilirsiniz. Bu sayıda...
Ahilik, bir Ortaçağ esnaf teşkilâtıydı. Batı’daki lonca teşkilâtının, Türkleştirilmiş ve İslamlaştırılmış bir modeliydi. Aslında, ekonomik bir müessese olarak kurulmuş olsa...