Edebi medeniyet 
Ebedi Medeniyet

emanetSözlüklerde ‘emanet’ kavramına “Güvenilir birine saklanması veya birine teslim etmesi için geçici olarak bırakılan; teslim alınan kişice korunması gereken eşya, kimse vb”, “Bir kimse ile birine gönderilen şey”, “Eşyanın ücret karşılığı geçici bir süre bırakıldığı yer.”, “Can, ruh” anlamlarıyla rastlıyoruz.

Korku ve endişeden emin olmak anlamıyla ‘emanet’, ‘hıyanet’in karşıt anlamlısı olarak kullanılıyor.

Osmanlı devlet yönetiminde ‘emin’ unvanı almış memurlarca yönetilen devlet dairleri (Şehremaneti/Belediye; Rüsumat Emaneti/Vergi dairesi; Gümrük emaneti/Gümrük Dairesi vb) olarak tanımlanırdı. Osmanlı’da padişah, halka emanetullah(Allah’ın emaneti) gözüyle bakardı.

İnsanın Allah’a, ailesine, içinde bulunduğu topluma, milletine, insanlığa karşı görev sorumlulukları ‘emanet’ kavramı içindedir. Buradan hareketle ‘insanın sorumluluk alanına giren her şey emanettir.’ diyebiliriz.

Ney neye emanet kısaca biz göz atalım; bitiminde de siz devam edin hele bir: Cumhuriyet cumhura emanet, çocuk ana babaya emanet, karı koca birbirine emanet, kul Allah’a emanet, mal mülk sahibine emanet, mera korucuya emanet, öğrenci öğretmene emanet(ti), öksüz yetim millete emanet, ruh bedene emanet, seçmenin oyu siyasetçiye emanet, sürü çobana emanet, şehir şehr-i emin’e emanet, tabiat insana emanet, vatan askere (Mehmetçiğe) emanet, yolcu yola emanet, dünya bize emanet; biz de birbirimize

Emanet ile ilgili belli kavramlar yok oluyor artık: ‘Emanet etmek, emanet vermek’ eylemlerini biz şimdi, maalesef, yapsak yapsak şehirlerarası otobüs terminallerinde ve tren istasyonlarında eşyalarımızı bu iş kurulmuş işletmelere belli bir süre sonra almak üzere belli ücretle emanet bırakmak/vermek şekliyle yaparız.

Allah’a emanet ol, Allah’a emanet olasın’ anlamını düşünmüş olsak bile kısaca ‘Allah’a emanet’ şekliyle kullanıyoruz. (Anlam kayması/anlam daralması var mı bilemiyorum.)

Kişi ya da devletçe korunması gerekli yerlerde olması gereken tedbir yoksa ‘Allah’a emanet’ deyip ‘İlgisizlik, sorumsuzluk’ anlamında kullanıyoruz.

Emanet atın canı, kıçında olur.’ atasözümüzle ‘emanetin iyi kullanılması, emanete zarar verilmemesini’ vurguluyoruz.

Emanet ata binen tez iner.’ atasözümüzle ‘Ödünç alınmış araçlarla girişilen işlerin çoğu kere yürütülemeyeceğini’ söylüyoruz.

Emanet eşeğin yuları gevşek olur’ atasözümüzle ‘Bir kimseye emanet edilen şeyin o kimse tarafından iyi korunmadığı her zaman görülen olaylardandır.’ diyoruz.

Emanet hayvanın (eşeğin) kuskunu (paldımı) yokuşta kopar.’ atasözümüzle ‘Eğreti olarak kullanılmak üzere verilen şey uydurma olur, hiç umulmadık bir anda bozulur.’ mesajı veriyoruz.

At, avrat, silah emanet edilmez.’ derken de emanetin sınırını çiziyoruz.

Allah emanetini alsın.’ ifadesiyle ‘hayırlı bir ölüm’ diliyoruz.

...

İnsanın yüklendiği emanetlerden biri de kamuya ait işler(devlet işleri)dir. Her alanda olduğu gibi yönetimde de ‘Emaneti ehline vermek’ esastır.

Devlet işleri ehline verilmezse işler aksar; huzursuzluk başlar; şikâyet ve kavga artar; güven ortadan kalkar. Güvenin kaybolması, istikrarın bozulmasıdır. İstikrar bozulunca kaos artar. Kaos, anarşinin davetçisidir. Bir anlamda da toplumda emanetin ehline verilmemesi, o toplumun kıyametinin kopmasıdır.

Kamuda yetki vermek durumunda olanlar, ehil olmayanlara yetki verirse emanete hıyanet edilmiş olur.

En az emanet vermek durumunda olanlar kadar da emanet isteyenler, ‘emanet’’e hıyanet etmeyecek, yapamayacağı bir görevi istemeyecek, verilse bile kabul etmeyecektir.

Emanete hıyanet yok…

Bakın konu ile ilgili Hacı Bayram Veli ne diyor: Ayıp ve kusurlarını gördüğünüz arkadaşlarınızın, komşularınızın sırlarını ifşa etmeyiniz. Çünkü gördüğünüz bu sırlar, size emanettir. Emanete hıyanet ise çirkin bir harekettir. Emaneti koruyunuz. Zira din de size emanettir, beden de.

Özcan TÜRKMEN

This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

Yazar Hakkında

Özcan TÜRKMEN

Bu yazarın diğer makaleleri

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile