Edebi Medeniyet 
Ebedi Medeniyet

Özcan TÜRKMEN

Özcan TÜRKMEN

(Okuma süresi: 2 - 3 dakika)

‘İsteme benden soğurum senden’ ifadesini duymuşsunuzdur. 

Bu sözü her duyduğumda ‘İnsan, insandan niçin soğur?’; ‘İstekler bizi birbirimizden uzaklaştırır mı / Uzaklaştırmalı mı’ , ‘İsteklerimizdeki ölçüsüzlüğün farkına varabilir miyiz?”, “İstemeyecek kadar tok, reddetmeyecek kadar asil olmak, bize yakışmaz mı ‘ vb. sorular zihnimi hep meşgul eder.

Hemen her seferinde de ‘isteme ve anlayış’ esaslı aşağıdaki, anonim kıssayı hatırlarım:

“Budist tapınağı, bilgeliğin gizlerini aramak için gelenleri kabul ediyordu. Burada geçerli olan incelik, anlatmak istediklerini konuşmadan açıklayabilmekti. Bir gün tapınağın kapısına bir yabancı geldi. Kapıda öylece durdu ve bekledi. Burada sezgisel buluşmaya inanılıyordu.

Read more İSTEME Yorum yaz (0 Yorumlar)
(Okuma süresi: 2 - 4 dakika)

Yunus Emre’nin ‘Çeşmelerden bardağın / Doldurmadan kor isen / Kırk yıl orada dursa / Kendi dolası değil’ dörtlüğünü ilk duyduğumda şimşekler çaktı zihnimde. Rahmetli anamdan sık sık duyduğum ‘Gayret kuşağını kuşanmak’ deyimi geldi aklıma hemen. ‘Herhangi bir işi yapmak için ortaya konan güç, sürekli çalışma, gayret, ceht, efor, çabalama…’ kavramları da art arda sıralandı zihnimde.

‘Beyhude çabalamak, çaba göstermek, çaba harcamak, çabayı desteklemek, çabayı övmek, çalışıp çabalamak’ dışında zihnimde daha neler var diye zorladım kendimi.

‘Kuru gayret, çarık eskitir.’ ve ‘Erinenin oğlu kızı olmamış.’ atasözlerimiz ark arakaya geldi aklıma. Biri ‘çabala’ derken diğeri, ‘boşa çabalama’ diyor ve birbirini tamamlıyordu sanki.

Read more NİYE ÇABALAYALIM? Yorum yaz (0 Yorumlar)
(Okuma süresi: 2 - 3 dakika)

“Sen ne geçebilirsin yardan, anadan, serden, 

Senin de destanını okuyalım ezberden

Haberin yok gibidir taşıdığın değerden.” diyen bayrak Şairimiz Arif Nihat Asya merhumu bilirsiniz.

‘Pirincin içindeki siyah taşlardan değil asıl beyazlardan kork.’, ‘Vazoyla saksının farkını sen söyleme; çiçeklerden sor.’, ‘Boyasına güvenen halı, güneş ışığına çıkmaktan korkmaz.’, ‘‘Bu kitabın kaç dakikada okunduğunu bırak; kaç senede yazıldığını düşün.’, Yoksa şu yaprakta Yavuz / Yoksa şu sayfada Oğuz / Biz de yoğuz, biz de yoğuz.’ diyen Asya! 

Her bir kelamında ayrı bir değerimizi vurgulayan Asya…

Ne günlere kaldık böyle? 

N’oldu bize böyle? 

Read more FARKINDA MIYIZ? Yorum yaz (0 Yorumlar)
(Okuma süresi: 2 - 4 dakika)

bayramlarbuyukler

bayramlarbuyukler
Milletçe sevinç içinde kutladığımız milli ve dini günlerimiz, bayramlarımız …

Bayramlarımız, hüznün kederin, sevincin, mutluluğun paylaşıldığı günlerimiz. Sevenlerin ve sevilenlerin bir arada olduğu en tatlı günlerimiz bayramlarımız. İnsanımızın birbirine daha çok yakınlaştığı, dargınlıklar ortadan kalktığı, kardeşlik ve dostluk duygularının daha da pekiştiği huzurlu günlerimizdir bayramlarımız. Gelmeyene gidilen, aramayanı aranılan günlerimizdir bayramlarımız. Bayramlarımız, ihmal etiğimiz büyüklerimizin, bize emek verenlerin, ekmeğini yiyip suyunu içtiklerimizin, bizde hakkı olanların, hısım akrabalarımızın, arkadaşlarımızın, konu komşularımızın daha çok hatırlandığı günlerimizdir. Kine, öfkeye, hasede, fesada sırtımızı dönerek birbirimize sarıldığımız günlerimizdir bayramlarımız. Hataları, kusurları hatta suçları affetmenin adıdır bayramlarımız. Hâsılı sevginin sevgiyle, muhabbetin muhabbetle yeni bir şevk ve heyecanla kucaklaştığı günlerdir bayramlarımız.

Read more BAYRAM GEÇİNCE Yorum yaz (0 Yorumlar)
(Okuma süresi: 2 - 4 dakika)

‘Düşüne düşüne görmeli işi / Sonradan pişman olmamalı kişi’, ‘Eşeğini sağlam kazığa bağla da…’ ifadelerini, eminim, sık duymuşsunuzdur. Tedbiri ve tedbirli olmayı anlatır bunlar ve daha niceleri…

Bu konuyla ilgili olarak zihnimizin biraz karışık olduğuna inanıyorum. (Benim gibi düşünmeyenler elbette var. Onların düşüncelerine de saygı duyuyorum). ‘Bir şeyi temin edecek veya önleyecek yol, çare’, ‘Bir şeyi önlemek veya olmasını sağlamak için yapılan hazırlık, başvurulan çare’, ‘Bir şeyi önlemek veya olmasını sağlamak için gereken hazırlıkları yapmak, gerekli çarelere başvurmak tedbir almak’ ifadelerinin hepsini kaldırıp onların yerine sadece “önlem, önlem almak” kullanmayı ol gör kabul edemedim. Engel olmak anlamında ‘önünü almak(engel olmak, önlemek)’ ve ‘Set çekmek(engel olmak, önlemek) ifadelerini daha çok kullanıyoruz. Bu yüzdendir ki ‘tedbir’ yerine ‘önlem’ diyemeyeceğim hiç.

Read more TEDBİR Yorum yaz (0 Yorumlar)
(Okuma süresi: 2 - 3 dakika)

hatır

hatır
‘Sökdü(ğ)üm pancarı çekmedi motur / Geçdi eski zaman galmadı hatır’ diyordu köyümüzden derlediğim bir türküde. Türkünün yakıldığı yılı hesap etmeye çalışırken (En yakın ihtimalle elli yıl) Karacaoğlan ses verdi hemen: ‘Dinle sana bir nasihat edeyim / Hatırdan gönülden geçici olma / Yiğidin başına bir iş gelince / Anı yâd ellere açıcı olma’ diye.

İkisinde de ‘hatır’ kelimesine kilitlenmiştim. Neydi, neredeydi, nasıldı … derken yokladım zihnimi şöyle bir:

‘Düşünme, akılda tutma, hafıza, zihin, akıl, yâd’, ‘Gönül, duygu, his’, ‘Durum, keyif, hâl’ anlamlarında da kullanılan ‘hatır’ kavramının özellikle ‘Bir kimsenin biri üzerindeki saygılı etkisi, itibar’ özelliği dikkatimi daha çok çekti.

Read more HATIRINIZ VAR OLSUN Yorum yaz (0 Yorumlar)
(Okuma süresi: 2 - 4 dakika)

sozsoyleme

sozsoyleme
Deyimler, atasözleri gibi milli değer taşıyan dil varlıklarımızdır. Kelimenin tamamen kendi anlamının dışında, başka bir kavram ya da kavram kalıbı ile kurulan kelimeler, deyim anlamlıdır. Deyimlerimiz, bir durumu, bir olguyu daha çekici anlatırlar, inanış ve gelenekleri dile getirirler. Belli hikâye ya da olaya dayanan deyimlerimiz de vardır. 

Deyimlerimiz sözü nasıl anlatılıyor, şöyle bakıverelim, açıklayalım, örnekleyiverelim hele bir. Bir yandan da zihnimizi yoklayalım. Gündelik hayatta söz ile ilgili bu deyimlerden hangisini/hangilerini kullanabiliyoruz? Hepsini kullanmak gibi bir çabamız da var mı? Evet, örneklerimiz şöyle:

Read more SÖZÜMÜZ BİZİ SÖYLÜYOR Yorum yaz (0 Yorumlar)
(Okuma süresi: 2 - 3 dakika)

konusmadili

konusmadili
Söz sultanlarının yanında söz söylemek baş yarardı. İki dinleyip bir konuşmayınca ne dediğimizin farkına varamazdık.

Ağzının içine baktığımız insanlar vardı. Ağzının içine baktıranlar, ağzından bal damlayanlar vardı.

‘Bir şeyler biliyorsan söyle senden hisse kapsınlar / Bilmiyorsan sükût eyle seni adam sansınlar.’ esas fikri, şiarımızdı. ‘Söz yaş deriye benzer. Nereye çekersen oraya gider.’ atasözümüzü bilmeyenimiz, uygulamayanımız yoktu.

Hoşça vakit geçirdiğimiz, o vakitte de birçok şey(ler) öğrendiğimiz sohbetine sözüne doyulmaz insanlar vardı. Hepimiz bunlar gibi olmak, olamazsak da onlarla beraber olmak isterdik.

Read more HOŞ SOHBET OLABİLİR MİYİZ? Yorum yaz (0 Yorumlar)
(Okuma süresi: 2 - 3 dakika)

soru

soru
İyilik, insanın sadece kendi menfaati için çalışması demek değildi. Bir elin verdiğini öbür el görmezdi. 

Çam sakız çoban armağanı da olsa gönül almayı bilirdik.

Dünya malı dünyada kalırdı, hâl hâlin yoldaşıydı, baş ağır kulak sağır gerekti… 

Her geçen gün içinde yaşadığımız günü arar olduk. Yarınımız bugünümüzden iyi gelmedi hiç.

Read more SORALIM MI? Yorum yaz (0 Yorumlar)
(Okuma süresi: 2 - 3 dakika)

sohbet copy

sohbet copy
İki veya daha çok kimse arasında karşılıklı olarak dostça, arkadaşça yapılan konuşmalara genel anlamda sohbet diyoruz.

Sohbet etmek/eylemek, beli, kuralarla bağlı elbette. Herkesle her zaman, her yerde, her konuda sohbet edilemiyor.

Tecrübelerimizi, düşüncelerimizi, duygularımızı, istek ve arzularımızı; memleketin gidişatını …sakin bir ortamda paylaşamaz olduk.

Konuşurken göz temasını sürdürmeyi hiç beceremiyoruz.

Karşımızdakini dinlerken başka bir şeylerle çok rahat meşgul olabiliyoruz.

Birbirimizin beden dilini anlamayı bırakın gözlemeyi dahi istemiyoruz.

Read more HOŞ SOHBET MİYİZ? Yorum yaz (0 Yorumlar)
Ömer Seyfettin, “11 Mart 1884 günü -Rûmî takvimle 28 Şubat 1299- Balıkesir’in Gönen ilçesinde doğdu.”[2]Ömer Seyfettin’in ilerleyen yaşlarında Gönen özlemini ve çocukluk...
1865 yılında Fatih’in Sarıgüzel Mahallesi’nde doğdu. Babası Menteşeoğulları’ndan Bahaeddin Efendi, annesi zengin bir ailenin yanında evlatlık olarak yetişen Nevber Hanım’dır....
XIX. yüzyılın ikinci yarısında Türk edebiyatı ve siyasî hayatında büyük tesirler meydana getiren vatan ve hürriyet şairi, dava ve mücadele adamı, edip, yazar, gazeteci ve...
Şevval 1290’da (Aralık 1873) İstanbul Fatih’te Sarıgüzel’de doğdu. Babası, küçük yaşta tahsil için Arnavutluk’un İpek kazası Şuşisa köyünden İstanbul’a gelmiş, “temiz” mânasına...
(1873 - 1936) 1 Mehmed Âkif Ersoy, şair, fikir adamı, veteriner, eğitimci, vaiz, hafız, milletvekili, İstiklal Marşı‘nın şairi, millî şair, vatan şairi. 1873‘te İstanbul‘da Fatih...
Odlar Yurdu, Azerbaycan Bakü'de doğdu. Liseden beri edebi ve sanatsal etkinliklerle ilgilendi. Türk ve Irak Türkmen edebiyatının gazete, dergi, şiir koleksiyonları, dergileri ve...
28 Ağustos 1977 yılında doğdu. Çocukluğunu doğanın kucağında konargöçer bir aile de geçiren Arsalan Mirzayı 1983’te Şiraz’a yakın olan Kevar şehrinde eğitme başladı. Eğitimini...
Sona Mahammad gizi Valiyeva, 1962 yılında Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti'nin Sharur ilçesinde doğdu. 1984 yılında bugünkü Azerbaycan Devlet Kültür ve Sanat Üniversitesi'nden mezun...
Orta Asya Türkleri'nin dinî-tasavvufî hayatında geniş tesirler icra eden ve "pîr-i Türkistan" diye anılan mutasavvıf-şair, Yeseviyye tarikatının kurucusu. Ahmed Yesevi’nin tarihî...
1955 yılında Yalvaç (ISPARTA) ’ ta doğdu. İlk ve orta öğrenimini memleketinde yaptı. Yüksek öğrenimini de Kırşehir ve İstanbul’da tamamladı. Çeşitli gazete ve dergilerde (Bizim...
Bu Vatan Toprağın Kara Bağrında Sıra Dağlar Gibi Duranlarındır ORHAN ŞAÎK GÖKYAY Türk edebiyatının en usta şairlerinden biri olan ve edebiyatımızda daha çok "Bu Vatan Kimin?"...
Şair (D. 28 Haziran 1929, Göktepe kasabası / Sarıveliler / Karaman – Ö. 29 Ağustos 2018, İstanbul) 28 Haziran 1929 tarihinde Karaman ili Sarıveliler kazası Göktepe kasabasında...
Ömer Lütfi METE Şair, yazar, gazeteci ve senarist. 1950 yılında Rize’nin İyidere ilçesi -eski ismi Aspet diyede bilinen- Fıçıtaşı mahallesinde doğdu. İlk ve orta öğrenimini...
Aşık Sefil Selimi, Asıl adı Ahmet Günbulut (d. 26 Ağustos 1933, Şarkışla - ö. 30 Aralık 2003, Sivas), yazar, türkü yazarı. İlkokul'dan sonra iki yıl ortaokula devam ettikten...
Ahmet Yılmaz Soyyer’in Şiir Dünyası Yılmaz Soyer, ya da şiir dışındaki çalışmalarıyla A. Yılmaz Soyyer, 1960 yılında Konya’nın Ereğli ilçesinde doğdu. Annesi ve babası o henüz...