Edebi Medeniyet 
Ebedi Medeniyet
(Okuma süresi: 2 - 3 dakika)

kurnaz tilkiAvcılar bir tilkiyi öldürmek için ne gerekiyorsa her şeyi, sırt çantalarına doldur­dular ve yanlarına en iyi köpeklerini alarak, ormana tilki avlamaya çıktılar.

Bir süre ortalıkta tek bir tilki bile göremediler. Ama burunları çok iyi koku alan köpekler, nihayet bir ağaç kütüğünün içinde, çelimsiz bir tilkinin sak­landığını fark ediverdiler.

Ortalık köpek havlamasından yıkılıyordu. Avcı­lar keyifle köpeklerine sesleniyor ve o tilkiyi yakalamaları için, en acayip iltifatları, koca kafalı çomarlardan esirgemiyorlardı.

"Hadi aslan parçaları! Gök gürültüsü gibi havla­yın ve bir şimşek gibi o tilkinin iki kulağının arasına düşün!"

Köpekler, kısa bir süre sonra zavallı tilkiyi sak­landığı yerden çıkıp kaçmaya mecbur bıraktılar.

Yerinden ok gibi fırlayan tilki kaçmaya, onlarca köpek ise onu kovalamaya başladı.

Tilki kaçtı kaçtı kaçtı ve geniş bir daire çizdikten sonra, kaçmaya başladığı yere; o içi boş ağaç kütüğüne geri döndü.

Köpekler, ağaç kütüğünün yanına vardıklarında, tilkicik kütüğün öteki ucundan fırlayıp koşmaya devam etti.

Köpekler, "Hav, hav hav!" tilkinin peşine düştüler. Tilki koştu koştu koştu... Kocaman bir daire çizerek tekrar, ağaç kütüğünün bir deliğinden içeriye attı kendini ve köpekler kütüğün her iki deliğini de tutmadan, öteki delikten fırladığı gibi koşmaya başladı.

Tabii, "Hav, hav, hav!" köpekler de peşinden.

Fakat köpekler koşmaktan yorulmuş, havla­maktan sesleri kısılmıştı.

İri ve salyalı dilleri ağızlarından dışarıya doğru sarkmış, hani neredeyse yerdeki çalı çırpıya takıla­cak kadar uzamıştı.

Tilki koştu koştu koştu ve yine kocaman bir daire çizerek, sevgili ağaç kütüğünün bir deliğinden içeriye girip, ötekinden bir ok gibi fırlayıp çıktı.

Köpeklerin, hiç yorulmak bilmeyen bu sıska tilkinin ardından koşacak halleri kalmamıştı.

Bir kısmı düştü, bir kısmı düşmeye kalmadan, otların üzerine postu serip yattı.

 

 

 

Hâlâ tilkiyi yakalamak umuduyla koşanlar ise, aslında koşmuyor, her biri bir başka yöne giden ve tir tir titreyen bacaklarıyla oldukları yerde eşe­leniyordu.

Avcılar, köpeklerin canına okuyan bu tilkinin nasıl hiç yorulmadığına akıl erdirememişlerdi. Onca iri köpek yorgunluktan düşüp ölecek hâle gelmişti ama o tilki, hızını hiç kesmeden koşmaya, yerde yatan ihtiyar ağaç kütüğünün bir deliğinden girip ötekinden fişek gibi çıkmaya devam etmekteydi.

Bir süre sonra tilki avından vazgeçen avcılar ve köpekler, oldukları yere çöküp dinlenmeye karar verdiler. Avcılardan biri, tilkinin içine girip çıktığı ağaç kütüğünün üzerine oturdu.

Tilkicik, en son buradan çıkıp gitmiş, ama bir daha geriye dönmemişti.

Ağaç kütüğünün üzerinde oturan avcı, "Acaba bu kütüğün içinde ne var?" diye merak ediverdi ve eline aldığı uzunca sopayı, kütüğün içine sokup karıştırmaya başladı.

İşte tam o anda, öteki delikten şimşek hızıyla bir tilki fırladı. Avcıların ve köpeklerin yorgun bakışları arasından geçip, ormanın koyu yeşil karanlığı içinde kaybolup gitti...

Köpekleri bilmem ama tecrübeli avcılar işin aslını hemen anlayıverdiler. Tilki yorulmuyordu! Çünkü ortada en baştan beri, bir değil iki tilki vardı.

Köpeklerin kovaladığı tilki kütüğe geri döndüğünde, dışarıya o değil, öteki tilki çıkıyordu. Köpekler de bu ikinci tilkiyi kovalamaya devam ediyorlardı. İkinci tilki arkasına taktığı köpekleri koştura koştura tekrar kütüğe geri döndüğünde ise, iyice dinlenmiş olan birinci tilki dışarıya çıkıyor ve o zavallı köpekler:

"Bu tilki neden hiç yorulmuyor!" diye boşu boşuna isyan ediyordu.

Add a comment
(Okuma süresi: 1 - 2 dakika)

serce ile avciAvcının biri bir gün bir serçe avlar, serçe dile gelerek avcıya “Bana ne yapmayı düşünüyorsun?” diye sorar. Avcı serçeye “ Seni kesip yiyeceğim.” cevabını verir. Bunun üzerine serçe avcıya “Vallahi, benim etim ne kahvaltılık olur, ne de karın doyurur. Fakat eğer beni salıverecek olursan sana üç şey öğretirim, onlar etimi yemekten daha çok işine yarar. Kabul edersen bu üç şeyin ilkini şimdi elinde iken, ikincisini elinden uçup karşıdaki ağaca konunca, üçüncüsünü de ağaçtan uçup önümüzdeki tepeye varınca söyleyeceğim.” der.

Add a comment

(Okuma süresi: 28 - 56 dakika)

yakup kadri romanlarindaEdebî eserleri farklı zamanlarda, farklı bakış açılarıyla okumanın eseri anlamlandırmada değişik açılımlar sunacağı kuşkusuzdur. Bunun yanında bir yazarın bütün eserlerini kronolojik sırası içinde okumak da gerek edebiyat tarihi yazımında gerekse eser tahlillerinde önemli ipuçları sunacaktır. Diğer eserlerle kurulan paralelliklerin veya her eserde tekrar tekrar karşımıza çıkan unsurların tespiti, karanlık noktaların çözümüne ışık tutacağı gibi farklı anlamlandırma süreçlerine girmemizi de sağlayacaktır. Biz bu çalışmamızda, Yakup Kadri’nin romanlarında kadın karakterizasyonu ve bu karakterizasyonlarda kullanılan imajlar üzerinde durarak bu imajların, romanların kurgusundaki işlevlerini tespite çalışacağız.

Add a comment

(Okuma süresi: 14 - 27 dakika)

turk romaninda karakterlerTanzimat'ın ilânından sonra, Türk toplumunda siyasî olduğu kadar, toplumsal değişmelerin olduğunu da görmekteyiz. Batı medeniyetine gösterilen büyük rağbet ve hayranlık, bazen çok aşırı ve lüzumsuz bir seviyeye ulaşarak, Türk halkının millî gelenek ve değerlerini önemli ölçüde yaralamıştır. Bu durumdan memnun olanlar olduğu gibi, rahatsızlığını ifade edenler de olmuştur. Ziya Paşa yazmış olduğu bir şiirinde;

Add a comment

(Okuma süresi: 4 - 7 dakika)

Sunset 5 Diego Rivera Google Arts Culture

  Yalnızlık ve kalabalık arasından bir şerit geçer.

 Yalnızlık ve kalabalık arasından bir şerit geçer. Bu şerit bir dengedir, şerit öylesine bir denge işaretidir ki delileri mesut eder. Bense bu işareti gereği kadar görememişimdir. Sabahları Ay devriyesini Güneş’e yeni devretmişken kollarıma yayılan ürperti beni bir insanla sohbet etmekten daha çok cezbeder. Öyle ki karşımda sevdiklerim, sessiz diyaloglar ve kafein; gün batımı izlemekten daha zevklidir. Ben yalnızlık ve kalabalık arasında kalan çizgiyi arayan bir deliyim. Nafile,  yalnızlık ve kalabalık arasındaki bu koşuda dikişleri sağlam olmayan bir ben varım. Sağlam atmak gerekir dikişleri. Dikişler zikzak, koşu düz tepe az. Bir bayırdan koşarken insan yorulmaz. Yorulur, akciğerleri kafesciklerinden teker teker çıkarılmış da bir lağım çukurunda yıkanmışcasına yorulur hem de. Ayakları taşlardan ve kesiklerden kanayan uzuvlarmışcasına yorulur. O tepeden inmeye başladığı günden beri sanki hep yuvarlanmış insan, şimdi ayağa kalkmış tepeye meydan okuyor. Öyle bir yorgunluk bu.

Add a comment

(Okuma süresi: 12 - 24 dakika)
  • Zaman Kurgusu:

biyografi romanlari roman mi 2 Biyografi romanı yazarları kahramanlarının hayatını anlatırken kronolojiye çok dikkat eder. Bir kahramanın hayatı bütünüyle anlatıla mayacağı için romanlarda bazen uzun atlamalar dolayısıyla kopukluklar ortaya çıkar. Okuyucu kahramanın hayatında 10-15 yıl atlayarak anlatılan iki  olay  arasında  kahramanları,  mekânı,  bağlamı  farklı  olduğu  için bir irtibat kurmakta zorlanır. Kahramanın hayatındaki gerilimler, gidiş gelişlerle olaylar arasında kurulan irtibatlarla heyecanı dorukta tutan modern romana nazaran Türk biyografi romanlarının bu yapısı okuyu cuyu bıktırır. İslamcı Bir Şairini Romanı Akif’te Akif’in hayatı anlatılırken uzun atlamalar olduğundan, tarih okumamış ve Akif’in hayatını bilmeyen okuyucunun olaylar-kahramanlar arasında irtibat kurması imkansızdır. (s.131/137-137/139-139/140-150/176) Romanda 1947’de yapılan bir kong rede yaşananlar da anlatılır. Hâlbuki Akif yaklaşık 11 yıl önce vefat etmiştir. Romanın kurgu bölümü ile bu bölüm arasında bir ilgi kurmak mümkün değildir. (s.317) Bu, anlatıcının zaman konusundaki  dikkatini veren bir örnektir. Aynı husus yazarın/anlatıcının diğer romanı Bir Fikir Adamının Romanı Ziya Gökalp için de söz konusudur. Olaylar Ziya Gökalp’in çocukluğundan başlayıp ölümüne kadar atlamalarla devam  eder.

Add a comment

(Okuma süresi: 18 - 35 dakika)

biyografi romanlari roman mi 1Roman, ortaya çıktığından beri bütün dünyada sevilmiş ve ilgiyle takip edilmiş bir edebiyat türüdür. Romana karşı duyulan bu sevginin temelinde ne olduğu önemli ve ayrı bir konudur. Ancak hem okuyucu hem de sanatkâr açısından bir edebiyat türü olarak sunduğu imkânlar romanın sevilen bir tür olmasına vesile olduğu ifade edilebilir. Romancı hayalindeki dünyayı, insani ilişkileri, roman kahramanları marifetiyle kolayca anlatır; okuyucu ise merak ettiği hayatı, insanı, duyguyu, kültürü romanlarda bulur.

Add a comment

(Okuma süresi: 2 - 3 dakika)

karanligin sesi idil celikerİlk konaklama yerimiz olan Giresun’daydık. Otelin dış cephesi ayna ile kaplı idi. Yansıyan günbatımı ışıltıları adeta ruhumda renkleniyordu. Grup arkadaşlarımız dinlenmeye gitti. Biz ise gurubu seyrettik. 

Odamız terasa bakıyordu ve huzur bulduğum deniz ufuklara uzanmıştı, ben de yatağa göz ucuyla uzanıp, elveda demek zorunda kaldım. Yemek vaktiydi. 

Add a comment

(Okuma süresi: 4 - 7 dakika)

ayinesi istir feride turanYaşadığı dönemdeki sadakat ve riyakârlıkları, insanın zaaflarını şiiriyle yansıtan Ziya Paşa; “kişi” ile ilgili en temel kriteri “ayna” imajını kullanarak ifade etmiştir:
“Âyinesi iştir kişinin lafa bakılmaz
Şahsın görünür rütbe-i aklı eserinde”.
Kişinin aynası iştir, lafa bakılmaz. Şahsın aklının rütbesi, derecesi; eserinde görünür. Bu durumda lafla peynir gemisi yürütenlerin, on parmağında on kara olanların, her işe hile karıştırmayı iş görmek sayanların aklının rütbesine şairin verdiği not bellidir. Yalnız bu sözleri söyleyen sadece bir şair, bir edebiyatçı değil; aynı zamanda Sultan II. Abdülhamit Han’ın vezir rütbesiyle taltif ettiği bir “paşa”dır. Hem bürokrat hem şair kimliği ile insanların “rütbe-i aklı”nı; ürettikleri “iş”le, “eser”le ölçmesi, kişiye değil işine bakması önemlidir elbette. Ama daha da önemlisi, bu dizelerin; yüksek insani değerlerle kuşanmış bir medeniyetin de aynası oluşudur.

Add a comment

(Okuma süresi: 14 - 28 dakika)

sari saltukAynı kültür ortamı içinde ortaya çıkan ve gelişen halk edebiyatı türlerinin birbirinden etkilenmesi, birbirlerine kaynaklık etmesi kaçınılmazdır. Mitolojiden destana, destandan halk hikâyesine, pek çok türde görülen bu etkileşim, diğer halk edebiyatı türlerinde de kendisini göstermiştir. Masal ve destan da birçok ortak unsuru bünyesinde barındırması noktasında dikkat çeker.

Add a comment

(Okuma süresi: 2 - 3 dakika)

IMG 20201218 013204 resized 20201218 092153149Nerenden öpsem bilemiyorum? Dudaklarından mı, elmacık kemiklerinden mi, çenenden mi, alnından mı bilemiyorum? Ben bütün bunları düşüne durayım , sen “yaralarından öperim” dedin,  mevsimimde kelebekler uçurdun.

Ah Leo … Seninle tanışmamız bir sonbahar gününe rast geliyordu. Oltalarımıza salladığımız nehirden gelen soğuğa aldırmadan öylece oturuyorduk. Ben tam kavak ağacının altına oturmuştum. Öyle bir rüzgar vardı ki kavak ağacının yaprakları her yeri kaplamıştı. Hani derler ya “sonbahar bahaneydi, yaprağın canı sıkılmıştı” diye. İşte öyle  bir şey gibi bütün olasılıklar. Yapraklar her yerdeydi. Ağacın dibinde masa vardı bir de semaver.

Add a comment

XIX. yüzyılın ikinci yarısında Türk edebiyatı ve siyasî hayatında büyük tesirler meydana getiren vatan ve hürriyet şairi, dava ve mücadele adamı, edip, yazar, gazeteci ve...
(1873 - 1936) 1 Mehmed Âkif Ersoy, şair, fikir adamı, veteriner, eğitimci, vaiz, hafız, milletvekili, İstiklal Marşı‘nın şairi, millî şair, vatan şairi. 1873‘te İstanbul‘da Fatih...
Ömer Seyfettin, “11 Mart 1884 günü -Rûmî takvimle 28 Şubat 1299- Balıkesir’in Gönen ilçesinde doğdu.”[2]Ömer Seyfettin’in ilerleyen yaşlarında Gönen özlemini ve çocukluk...
Şevval 1290’da (Aralık 1873) İstanbul Fatih’te Sarıgüzel’de doğdu. Babası, küçük yaşta tahsil için Arnavutluk’un İpek kazası Şuşisa köyünden İstanbul’a gelmiş, “temiz” mânasına...
1865 yılında Fatih’in Sarıgüzel Mahallesi’nde doğdu. Babası Menteşeoğulları’ndan Bahaeddin Efendi, annesi zengin bir ailenin yanında evlatlık olarak yetişen Nevber Hanım’dır....
Odlar Yurdu, Azerbaycan Bakü'de doğdu. Liseden beri edebi ve sanatsal etkinliklerle ilgilendi. Türk ve Irak Türkmen edebiyatının gazete, dergi, şiir koleksiyonları, dergileri ve...
28 Ağustos 1977 yılında doğdu. Çocukluğunu doğanın kucağında konargöçer bir aile de geçiren Arsalan Mirzayı 1983’te Şiraz’a yakın olan Kevar şehrinde eğitme başladı. Eğitimini...
Sona Mahammad gizi Valiyeva, 1962 yılında Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti'nin Sharur ilçesinde doğdu. 1984 yılında bugünkü Azerbaycan Devlet Kültür ve Sanat Üniversitesi'nden mezun...
Orta Asya Türkleri'nin dinî-tasavvufî hayatında geniş tesirler icra eden ve "pîr-i Türkistan" diye anılan mutasavvıf-şair, Yeseviyye tarikatının kurucusu. Ahmed Yesevi’nin tarihî...
Eskişehir’de doğdu. Eskişehir Ziya Gökalp ilkokulunu(1980), Eskişehir İmam-Hatip Orta ve lise kısmını (1987) bitirdikten sonra Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler...
YETİK OZAN (TURGUT GÜNAY) Yetik Ozan’ın asıl adı Turgut Günay’dır. Ancak o, şiirlerinde kullandığı Yetik Ozan takma adı ile meşhur olmuştur. Prof. Dr. Saim Sakaoğlu Yetik Ozan’ın...
Şair (D. 28 Haziran 1929, Göktepe kasabası / Sarıveliler / Karaman – Ö. 29 Ağustos 2018, İstanbul) 28 Haziran 1929 tarihinde Karaman ili Sarıveliler kazası Göktepe kasabasında...
Ahmet Yılmaz Soyyer’in Şiir Dünyası Yılmaz Soyer, ya da şiir dışındaki çalışmalarıyla A. Yılmaz Soyyer, 1960 yılında Konya’nın Ereğli ilçesinde doğdu. Annesi ve babası o henüz...
1955 yılında Yalvaç (ISPARTA) ’ ta doğdu. İlk ve orta öğrenimini memleketinde yaptı. Yüksek öğrenimini de Kırşehir ve İstanbul’da tamamladı. Çeşitli gazete ve dergilerde (Bizim...
Şiiri, kristal bir menşurdan geçip binbir renge dönüşen sesli ışıklara benzeten Goethe: "Hayatın da, ölümün de sırrına erip, rûha gömülen bir hazine ve batmayan bir güneşle kucak...