Edebiyat Dünyamız

Edebî Medeniyet:Ebedî Medeniyet (ISSN 2587-2435)

  
  

türkülerÂŞIK TARZI TÜRK HALK ŞİİRİ

(Âşıklar, ozanlar tarafında saz eşliğinde söylenen şiirlerdir.) (Şair son dörtlükte mahlasını söyler)(Halk şairlerinin şiirlerini topladıkları defterlere cönk adı verilir)(Pek çoğu okuma yazma bilmez)

ÂŞIK TARZI TÜRK HALK ŞİİRİ

(Âşıklar, ozanlar tarafında saz eşliğinde söylenen şiirlerdir.) (Şair son dörtlükte mahlasını söyler)(Halk şairlerinin şiirlerini topladıkları defterlere cönk adı verilir)

(Pek çoğu okuma yazma bilmez)

NAZIM BİÇİMLERİ (ŞEKİLLERİ)

KONU

NAZIM

BİRİMİ

UYAK DÜZENİ

ÖLÇÜ

Hece ölçüsü

NAZIM TÜRÜ

DİĞER ÖZELLİKLERİ

KOŞMA

Din dışı bütün konularda söylenir.

*Dörtlük

*3-5 dörtlükten oluşur.

abcb/

çççb/

dddb/

eeeeb

6+5=11

4+4+3=11’li

Güzelleme: insan ve doğa güzellikleri üzerine (Karacaoğlan)

Koçaklama: Savaş, dövüş, yiğitlik, kahramanlık v.b (Köroğlu, Dadaloğlu)

Taşlama: yergi, eleştiri

(Seyrani)

Ağıt: Ölüleri yüceltme, yas

(Hıfzı)

*En yaygın biçimidir.

*Divan şiirindeki gazelin, kavimler dönemindeki koşuk türünün karşılığıdır.

*TÜRLERİ:

Yedekl(ayaklı) koşma: Dörtlüklere 5 heceli kısa dize eklenmesiyle oluşan koşma

Zincirbent koşma: Dötlüklerin son dizesindeki uyaklı sözcüğü bir sonraki dörtlüğün ilk dizesinde kullanılmasıyla oluşan koşma

Musammat koşma: dizelerinde iç uyak kullanılan koşma

SEMAİ

Din dışı bütün konularda söylenir.

*Dörtlük

*3-6 dörtlükten oluşur.

Koşma gibi

8’li hece ölçüsü

Güzelleme:

Koçaklama:

Taşlama:

Ağıt:

* Kendine özgü özel bir ezgi ile söylenir.

* İşitilerek öğrenilen şiir demektir.

**Yalnızca ezgisi ve ölçüsü ile koşmadan ayrılır.

VARSAĞI

Bre, be hey! Gibi ünlemli,  yiğitçe bir söyleniş vardır.

*Din dışı tüm konular da söylenir.

*Dörtlük

*3-5 dörtlükten oluşur.

abab/

cccb/

dddb/ eeeb

8’li hece ölçüsü

------

*Özel bir ezgisi vardır.

* Güneydoğu Anadolu’da yaşayan Varsak boyu ozanlarınca söylenen şiirlerdir.

* En güzel örneklerini Karacaoğlan vermiştir.

DESTAN

Toplumu yakından ilgilendiren savaş, ayaklanma, kıtlık, depremyangın gibi olaylar; cimrilik, yiğitlik, mirasyedilik gibi konularda yazılır.

Koşma gibi

* Dötlük sayısı fazladır. En uzun naım şeklidir.

Genelde 11’li hece öçüsü ile yazılır.

8’li de olabilir.

------

*Kayıkçı Kul Mustafa,  Serdari bu türün ünlü isimleridir.

Bu yazarın diğer makaleleri

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

CAHİT ÖZTELLİ

Halk Edebiyatı tarihçisi ve değerli folklorcu Cahit Öztelli ile, şahsen tanışmadan yıllar öncesi mektuplaşmaya başlamıştık. 1962’de ilk baskısını yaptığım “Başlangıçtan Bugüne...

HALK HİKÂYELERİNDE MİTOLOJİK SAYILA

Mitolojinin zengin dünyası içinde yer bulan sayılar ve renklerin görünümleri halk hikâyelerine de yansımıstır. Böylece hikâyelerde islenen sayılar ve renkler,...

ÖMER SEYFETTİN - DİYET

Dar kapısından başka aydınlık girecek hiçbir yeri olmayan dükkânında tek başına, gece gündüz kıvılcımlar saçarak çalışan Koca Ali, tıpkı kafese konmuş...

NEYZEN TEVFİK

Öyle bir insan tasavvur ediniz ki, hayatında şöhretten, şehvetten, kinden, alayıştan, mevkiden ve paradan hoşlanmamış; hiçbirşeye sadakada sarılmamış,...

1.Giriş:  Safahat’ı inceleyenler, onun bir “tesbitler kitabı” olduğunu kolaylıkla görmüşlerdir. Sosyal bünyeyi teşhir ederken etraflı bir “müşahede süzgeci” kullanan Mehmet Akif,...
KENDİMİ KAZDIM Sizde nihayet bulmayan veya sizde başlamayan hiçbir sözün, işin, hayalin bir anlamı da yoktur değeri de. Dışınızdaki olguları içinizin...
Saadettin Yıldız[1] 1.1.2.2.Yeşilköy Hayâli Esirlik sonrasında sakin, yeşil ve huzurlu bir...
Hâl’e bürünmüş anlamayı” ne vakit kaybettiğimizi merak ediyorum… Yahya Kemâl’in “Yârab bana bir ses yaratan kudreti ver!” derken aklım Şeyh Edebâli’nin...
ŞEYYAD HAMZA Aceb nitdüm yâra virmez selâmı Bu zâlim müddeî komaz ola mı...
MELİKŞÂH

MELİKŞÂH

17.03.2019
Melikşâh döneminde Büyük Selçuklu Devleti en geniş sınırlarına ulaşmıştır. Devletin sınırları Anadolu'dan Umman'a, Kafkaslar'dan Hindistan önlerine kadar uzanmıştır (10.000.000 km²).
ÖĞRETMEN

ÖĞRETMEN

15.09.2018
Şehit öğretmenlerimizin aziz hatırasına- Ulular, bir harf öğretene kırk yıl kölelik yapmak isterlerdi. Filozoflar; yeryüzünde barışı sağlayacak sihirli değnek analarla öğretmenlerin...
Açıklama"Ben tarihçi değilim, akademisyen hiç değilim; roman yazarıyım sadece. Uzun veya kısa anlatılar kaleme alırım. Uzun ise roman, kısaysa öyküdür...
Türk Edebiyatının en asil ve en zarif kadın şairlerinden biri olan ve sağlığında "Ümmül Muharrirat" ünvanını kazanan, muhterem Halide Nusret...
MERHAMET

MERHAMET

15.04.2018
‘Bu varlık denizi nerden gelmiş bilen yok Öyle büyük bir inci ki bu büyük sır delen yok Herkes aklına eseni söylemiş durmuş İşin...
Yağmur Tunalı,1955 yılında, Kayseri Yahyalı’da doğdu. Orta öğrenimini, Niğde, Kayseri ve Samsun’da; Erzurum Atatürk Üniversitesi’nde başladığı yüksek öğrenimini, Ankara Üniversitesi...
Yıl 1949... Yaz aylarından bir gün Kayseri’nin Hisarcık kasabasında gezerken, bir gazete parçası ilişti gözüme. Günlerdir gazete yüzü görmediğim için...
(d. 12 Aralık 1928, SSCB - ö. 10 Haziran 2008, Almanya). Türk Dünyası'nın ünlü yazarlarından.[1]. Dünya edebiyatında tartışılmaz bir yere...
Başlangıcı XVI. asra dayanan ve tarih sahnesinde kesintisiz süreklilik göstermek kaydı ile günümüze kadar ulaşan âşık edebiyatı ve geleneği Türk...