Edebi medeniyet 
Ebedi Medeniyet

türkülerÂŞIK TARZI TÜRK HALK ŞİİRİ

(Âşıklar, ozanlar tarafında saz eşliğinde söylenen şiirlerdir.) (Şair son dörtlükte mahlasını söyler)(Halk şairlerinin şiirlerini topladıkları defterlere cönk adı verilir)(Pek çoğu okuma yazma bilmez)

ÂŞIK TARZI TÜRK HALK ŞİİRİ

(Âşıklar, ozanlar tarafında saz eşliğinde söylenen şiirlerdir.) (Şair son dörtlükte mahlasını söyler)(Halk şairlerinin şiirlerini topladıkları defterlere cönk adı verilir)

(Pek çoğu okuma yazma bilmez)

NAZIM BİÇİMLERİ (ŞEKİLLERİ)

KONU

NAZIM

BİRİMİ

UYAK DÜZENİ

ÖLÇÜ

Hece ölçüsü

NAZIM TÜRÜ

DİĞER ÖZELLİKLERİ

KOŞMA

Din dışı bütün konularda söylenir.

*Dörtlük

*3-5 dörtlükten oluşur.

abcb/

çççb/

dddb/

eeeeb

6+5=11

4+4+3=11’li

Güzelleme: insan ve doğa güzellikleri üzerine (Karacaoğlan)

Koçaklama: Savaş, dövüş, yiğitlik, kahramanlık v.b (Köroğlu, Dadaloğlu)

Taşlama: yergi, eleştiri

(Seyrani)

Ağıt: Ölüleri yüceltme, yas

(Hıfzı)

*En yaygın biçimidir.

*Divan şiirindeki gazelin, kavimler dönemindeki koşuk türünün karşılığıdır.

*TÜRLERİ:

Yedekl(ayaklı) koşma: Dörtlüklere 5 heceli kısa dize eklenmesiyle oluşan koşma

Zincirbent koşma: Dötlüklerin son dizesindeki uyaklı sözcüğü bir sonraki dörtlüğün ilk dizesinde kullanılmasıyla oluşan koşma

Musammat koşma: dizelerinde iç uyak kullanılan koşma

SEMAİ

Din dışı bütün konularda söylenir.

*Dörtlük

*3-6 dörtlükten oluşur.

Koşma gibi

8’li hece ölçüsü

Güzelleme:

Koçaklama:

Taşlama:

Ağıt:

* Kendine özgü özel bir ezgi ile söylenir.

* İşitilerek öğrenilen şiir demektir.

**Yalnızca ezgisi ve ölçüsü ile koşmadan ayrılır.

VARSAĞI

Bre, be hey! Gibi ünlemli,  yiğitçe bir söyleniş vardır.

*Din dışı tüm konular da söylenir.

*Dörtlük

*3-5 dörtlükten oluşur.

abab/

cccb/

dddb/ eeeb

8’li hece ölçüsü

------

*Özel bir ezgisi vardır.

* Güneydoğu Anadolu’da yaşayan Varsak boyu ozanlarınca söylenen şiirlerdir.

* En güzel örneklerini Karacaoğlan vermiştir.

DESTAN

Toplumu yakından ilgilendiren savaş, ayaklanma, kıtlık, depremyangın gibi olaylar; cimrilik, yiğitlik, mirasyedilik gibi konularda yazılır.

Koşma gibi

* Dötlük sayısı fazladır. En uzun naım şeklidir.

Genelde 11’li hece öçüsü ile yazılır.

8’li de olabilir.

------

*Kayıkçı Kul Mustafa,  Serdari bu türün ünlü isimleridir.

Bu yazarın diğer makaleleri

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile